Dienstverslag / Rapportage van het Marktwezen. 23 oktober 1942 (met latere aantekeningen op 4 november 1942). [Linksboven stempel/kenmerk:]
Nº 46a/321/123 M. 1942

[Rechtsboven:]
24/10
Den Heer Inspecteur
vh Marktwezen
Alhier
m/d hulp

[Midden:]
Rapport

Heden, den 23en October 1942 des vm. om ± 11 uur heeft de controleur Bak, in tegenwoordigheid van mij, geconstateerd dat de marktkoopman M.A. Goldstein, plaats Albert Cuypstraat, op zijn marktkraam onder meer een aantal kistjes gestoomde sprot had uitgestald.
Uit navraag aan belanghebbende bleek mij, dat hij de sprot buiten de verdeeling om had gekocht en dat zijn bedoeling was de kistjes sprot op zijn marktplaats te verkoopen.
Mede gelet op P.B.M. No 126 is door mij de partij sprot (zijnde vierentwintig kistjes) in beslag genomen en door middel van een handkar naar de Vischmarkt vervoerd.

Amsterdam, 23 Oct 1942
[handtekening] J. Monshouwer

[Aantekeningen onderaan links:]
Goldstein was op 23 Oct j.l. pas enkele dagen in de verdeeling opgenomen.
Beweert niet te hebben geweten, dat hij geen gestoomde sprot te koop mocht ~~aanbieden~~ verkoop buiten de verdeeling om.
Zal ~~voortaan~~ zorgen dat hij geen visch meer buiten de verdeeling om te koop neemt.
4-11-42
de Boer
[paraaf]

[Aantekeningen rechtsonder in rood/potlood:]
Dir.
Rapp v Mark. bew.
Voorstel: Termijn nader
vaststellen.
[paraaf]
Ambtenaar markt alb. C. str. is door mij opgedragen om een ander proces verbaal op te maken.
4-11-42
de Boer

--- * Taalgebruik: Het document is geschreven in ambtelijk Nederlands van de jaren '40 (spelling met 'ch' zoals 'visch' en 'verkoopen').
* Economische handhaving: Het rapport illustreert de strikte controle op de voedselvoorziening tijdens de bezetting. "Buiten de verdeeling om" handelen was in feite zwarte handel of sluikhandel. Alles moest via de centrale distributiekanalen lopen om de rantsoenering te handhaven.
* Inbeslagname: De hoeveelheid (24 kistjes) was aanzienlijk voor een individuele marktkraam. De goederen werden direct per handkar afgevoerd naar de Vischmarkt (waarschijnlijk de Centrale Markthallen).
* Verweer: De marktkoopman voert onwetendheid aan als verzachtende omstandigheid, omdat hij pas net in het distributiesysteem was opgenomen. De inspecteur lijkt dit in zijn krabbel deels over te nemen, maar gelast toch een proces-verbaal.

--- Dit document stamt uit oktober 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er een nijpend tekort aan diverse goederen, waaronder vis. De overheid (onder toezicht van de bezetter) hanteerde een streng distributiestelsel om de schaarste te beheersen en prijsopdrijving te voorkomen.

De naam Goldstein:
Het is cruciaal om de historische context van de naam van de koopman, M.A. Goldstein, op te merken. In oktober 1942 was de Jodenvervolging in Amsterdam in volle gang. Joodse marktkooplieden waren sinds 1941 reeds verbannen van de reguliere markten en mochten alleen nog op speciaal aangewezen "Joodse markten" staan. Het feit dat hij op de Albert Cuypstraat (een algemene markt) werd gecontroleerd voor een distributie-overtreding, suggereert dat de administratieve druk op Joodse burgers op alle fronten (economisch en juridisch) werd opgevoerd. Vaak werden dergelijke relatief kleine economische overtredingen door de bezetter aangegrepen voor veel zwaardere sancties tegen Joodse individuen dan tegen niet-Joodse burgers.