Ambtelijke rapportage / brief. 4 november 1942. R. Marinus (waarschijnlijk een inspecteur of beambte van het Marktwezen). [Links boven:]
Directeur
v/h Marktwezen

[Rechts boven:]
4 Nov '42.

[Stempel/Kenmerk:]
Nº 46ª/321/127 M. 1942 5/11
[Handgeschreven bij stempel:] Mededel. Gisteren heer Ophof (?)

[Hoofdtekst:]
Ondergetekende heeft, in
opdracht van den Heer Stam een onderzoek
ingesteld naar een op 25 October l.l.
plaats gehad hebbende verkoop van
visch tusschen de kooplieden
A. Meulemans en J. Vrees.
Naar aan ondergetekende
uit de verklaringen van genoemde
kooplieden gebleken is, betreft het
hier een overname van 4 pond
wijting door J. Vrees van A.
Meulemans. J. Vrees kwam
dien dag n.l. niet in aanmer-
king voor wijting en wilde
gaarne op den volgenden dag
(Zondag) visch eten.

Hoogachtend
R Marinus

[Onderschrift:]
Dir.
Gebeurt vaak op V.M. dat
collega’s elkaar aan maaltje zee-
visch helpen; op denzelfden dag
bv. v. Zanten een kabeljauw tegen
zijn compagnon Postma,
hetgeen hij u nog
meedeelde.
H.S. * Inhoud: Het document betreft een verslag van een onderzoek naar de handel en wandel op de Vismarkt (V.M.). Er was een verdenking van een onreglementaire verkoop van vis tussen twee handelaren (Meulemans en Vrees). De rapporteur, Marinus, concludeert dat het geen commerciële "zwarte handel" betrof, maar een kleine gunst onder collega's: Vrees had zelf geen recht op wijting die dag, maar wilde graag op zondag vis eten en nam daarom 4 pond over van Meulemans.
* Handschrift: Het betreft een vlot, enigszins gehaast ambtelijk handschrift (Latijns schrift, geen Gotisch). De toevoeging onderaan is van een andere hand, waarschijnlijk een chef of directe medewerker (geïnitieerd met H.S., mogelijk de in de tekst genoemde 'Heer Stam').
* Terminologie: "l.l." staat voor "jongstleden". "V.M." staat voor "Vismarkt". "Wijting" en "kabeljauw" zijn de betreffende vissoorten. * Tijdperk: Het document dateert uit november 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.
* Voedseldistributie: In deze periode was voedsel schaars en strikt gerantsoeneerd. De handel in vis was aan strenge regels gebonden om de zwarte markt tegen te gaan. Zelfs een kleine transactie van 4 pond (2 kilo) wijting tussen twee handelaren werd officieel onderzocht.
* Sociale aspecten: De informele notitie onderaan ("Dir. Gebeurt vaak...") toont een menselijke kant van de bureaucratie; de ambtenaar relativeert de overtreding door te wijzen op het feit dat collega-vissers elkaar simpelweg aan een "maaltje vis" helpen voor eigen consumptie, wat door de vingers werd gezien. Dit duidt op de dagelijkse praktijk van wederzijdse hulp in een tijd van schaarste.