Ambtsverslag / Rapport van de Centrale Controle-dienst (C.C.D.). 2 november 1942. H. Hoogeven, Controleur C.C.D., Afdeeling Spijsvetten en Visscherij. [Briefhoofd links]
Centrale Controle-dienst
Afd. Spijsvetten en Visscherij

[Briefhoofd rechts]
Amsterdam 2 November 1942
Aan
De Directie van het Marktwezen
te Amsterdam

Onderwerp:
Aanvoer van gefileerde
schar buiten den afslag om.

[Kenmerk/Stempel]
No 46a/321/128 M. 1942 5/11

Rapport.

Ondergetekende, H. Hoogeven, Controleur C.C.D.
Afd. Spijsvetten en Visscherij, district I. rapporteert U
bij deze dat:

Op verzoek van Uw Inspecteur, den Heer ter Haar,
waarbij hem, naar aanleiding van een door mij
op 31 Oct 1942 inbeslaggenomen zending gefileerde
schar, geadresseerd aan H. Bootsma, Oetewalerstraat 46
te Amsterdam, thans wonende te Monnikendam,
Noordeinde No 9, een onderzoek is ingesteld bij
den deelnemer aan de vischhandeling te Amsterdam.

Gouw Henricus Swarts
geb. 16 mei 1889 te Amsterdam, wonende te Amsterdam
Oetewalerstraat 46, het vorige adres van H. Bootsma,
een onderzoek ingesteld, waarbij is gebleken dat Swarts
onwetend van deze zending en zending was tot op
het moment dat Bootsma hem die Zaterdagmorgen,
na de inbeslagneming hiervan op de hoogte stelde,
en dat Swarts verder met deze zaak niets
uitstaande heeft, zoodat maatregelen tegen
Swarts niet genomen behoeven of kunnen worden.

De Controleur C.C.D.
[Signatuur: H. Hoogeven]

[Kanttekening links, in rood:]
Wat is er
aan Bootsma
gedaan?
12-11-42

[Kanttekening linksonder, in blauw:]
Niets!
Bootsma
ontvangt geen
visch uit
de verdeeling
m.i. was
de visch wel
degelijk voor
Swarts bestemd
doch dit is moeilijk
te bewijzen.
17-11-42
[Initialen] Dit document is een proces-verbaal van de Centrale Controle-dienst (C.C.D.) betreffende een overtreding van de distributiewetten tijdens de Duitse bezetting.

1. De Overtreding: Er is een partij "gefileerde schar" (platvis) onderschept die buiten de officiële visafslag om werd verhandeld. Dit was in 1942 strikt verboden; alle handel moest via officiële kanalen lopen om de rantsoenering en Duitse opeisingen te controleren.
2. De Verdediging: De controleur (Hoogeven) rapporteert dat de beoogde ontvanger, de heer Swarts, beweert van niets te weten. De vis was geadresseerd aan zijn adres, maar op naam van de vorige bewoner (Bootsma). Swarts claimt pas na de inbeslagname door Bootsma te zijn ingelicht.
3. De Conclusie en Revisie: Hoewel de controleur aanvankelijk adviseert geen maatregelen tegen Swarts te nemen, toont de handgeschreven kanttekening van 17 november een scherpere blik. De supervisor stelt dat het "moeilijk te bewijzen" is, maar dat de vis wel degelijk voor Swarts bedoeld was. Als sanctie wordt Bootsma uitgesloten van de officiële visverdeeling. Tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland was de voedselvoorziening schaars en streng gereguleerd. De Centrale Controle-dienst (C.C.D.) was belast met de opsporing van "sluikhandel" (zwarte handel).

Handel "buiten de afslag om" was een veelvoorkomende methode voor vissers en handelaren om hogere prijzen te krijgen of om voedsel aan de bezetter te onttrekken voor de lokale bevolking (of voor eigen gewin). De straffen voor dergelijke economische delicten waren zwaar: van boetes en uitsluiting van distributie (zoals hier bij Bootsma) tot gevangenisstraf in werkkampen. De vermelding van de Oetewalerstraat (Amsterdam-Oost) en Monnickendam duidt op de typische aanvoerlijnen van vis vanuit de vissersdorpen rond het IJsselmeer naar de stad Amsterdam.