Inspectierapport van de Dienst van het Marktwezen. 27 november 1942. [Koptekst linksboven]
Aan Dienst v.h. Marktwezen
te Amsterdam.
t.a. Hr. ter Haar.

[Stempel linksboven]
№ 46/A/321/137 M. 1942 2/12

[Koptekst rechtsboven]
a.c. J.Th. en A.C Boekelman
Muijderman
Kattenb.str 15-II
Amsterdam, 27 November 1942.

[Midden boven, handgeschreven notitie in potlood/kleurpotlood]
spoed
bespreken
met Dir -> [onleesbaar monogram]

[Hoofdtekst]
Rapport.

Hedenmorgen te ca. 10.45 uur werd door mij aangetroffen in den winkel van L.H. Muijderman, Haarlemmerdijk 19. o.a. gestoomde of gerookte bliek, totaal drie kistjes, netto 2 1/2 kg.
Ik constateerde, dat Muijderman deze zelf aanvoerde en toen ik hem vroeg, waar hij die vandaan had, antwoordde hij „van de vischmarkt”.
Hij toonde mij een kassabon № 015701, waarop een post gerookte pos en een post gestoomde of gerookte bliek voorkwam, 2 1/2 kg.
Door den marktopsichter Huisman was ik er opmerkzaam gemaakt, dat Muijderman met een accoordbriefje van J. Th. Boekelman en voor Boekelman bestemde gestoomde of gerookte bliek in ontvangst genomen had.
Muijderman gaf toe, van Boekelman toestemming te hebben gekregen, om diens toegewezen gerookte of gestoomde bliek te ontvangen en in eigen winkel te verkoopen. Muijderman heeft gewoon aan de afslagprijs aan de kassa betaald en geen verdere betaling gedaan aan Boekelman. Deze laatste heeft er dan ook geen enkel financieel voordeel bij gehad.

Als ik Muijderman er opmerkzaam op maakte, dat het verboden is visch van anderen over te nemen, zeide hij, dat dit zoo dikwijls gedaan werd. [Marge-aantekening links:] wordt veel beweerd, maar kan niet bewezen worden. Muijderman verklaarde, het gedaan te hebben om iets te koop te hebben in zijn winkel. Hij exploiteert een winkel in fruit en visch. Aan het eerste kan hij niet komen, gezien dit bij uitstek een luxe artikel is, van de tweede krijgt hij te weinig om te bestaan. Muijderman is iemand, die zoover mij bekend, niet boven maximum prijs verkoopt.

Zijn zaken gaan slecht op 't oogenblik (de winkel is vrij kaal) en een langdurige uitsluiting kan hier niet geleden worden. [Marge-aantekening links:] Staat ook nog lang niet vast. Als Muijderman onregelmatigheid heeft begaan dient hij de consequenties hiervan te aanvaarden. Gezien zijn leeftijd, kan hij moeilijk ander arbeid vinden. Hij verklaarde nog, dat dit de eerste maal was, dat hij de van Boekelman wat over kreeg. Doorgaans kreeg J. etc. staande op Nieuwmarkt, van J. Th. Boekelman.

Door het bestellen van gestoomde of gerookte bliek anders dan over den afslag heeft L. H. Muijderman een overtreding begaan van art. 5 van het Tweede Uitvoeringsbesluit. Weliswaar heeft L. H. Muijderman de visch gehaald en betaald aan den afslag, doch die visch kwam hem niet toe.

Door mij werd nog gehoord, J. Th. Boekelman, Rechtboomssloot 19 II. Deze verklaarde een briefje aan Muijderman gegeven te hebben, dat deze zijn gerookte visch in ontvangst mocht nemen. Hijzelf had andere bezigheden en geen interesse voor gerookte of gestoomde bliek. Financieel had hij er geen enkel voordeel bij, daar hij niets ontving. Trouwens, hij wist niet eens, dat hij gerookte bliek had toegewezen gekregen.

En het is ook in feite niet J. Th. Boekelman, die 2 1/2 kg gestoomde of gerookte bliek kreeg toegewezen, maar zijn broer A.C. Boekelman. Deze was 's morgens naar den dokter gegaan en niet op den afslag. * Kern van het incident: Winkelier L.H. Muijderman heeft 2,5 kg 'bliek' (een kleine vissoort) bemachtigd die officieel was toegewezen aan de broers Boekelman. Hij deed dit met een briefje van J.Th. Boekelman en betaalde de marktprijs bij de afslag. Hoewel er geen sprake was van zwarte handel (geen extra winst voor Boekelman), overtrad hij de strikte distributieregels door andermans rantsoen over te nemen.
* Economische nood: Het rapport schetst een schrijnend beeld van de kleine middenstand in 1942. Muijderman heeft bijna geen voorraad (de winkel is 'vrij kaal') omdat fruit een onbetaalbaar luxe-artikel is geworden en de visquota te laag zijn om van te leven.
* Handhaving: De inspecteur lijkt enige sympathie te hebben voor de benarde positie van de oude winkelier, maar de handgeschreven kanttekeningen (waarschijnlijk van een superieur) zijn onverbiddelijk: de regels zijn overtreden en daar moeten consequenties aan verbonden worden. Dit document stamt uit de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De voedselvoorziening was destijds strikt gereguleerd via een distributiesysteem. Elke handelaar kreeg specifieke hoeveelheden toegewezen. Het "Tweede Uitvoeringsbesluit" waarnaar verwezen wordt, maakte deel uit van de complexe wetgeving om de schaarste te beheersen en de centrale controle op de voedselstroom te handhaven. Zelfs een minieme hoeveelheid van 2,5 kg vis was in deze periode reden voor een officieel rapport en mogelijke uitsluiting van de handel.