Handgeschreven brief (verweerschrift).
Origineel
Handgeschreven brief (verweerschrift). 16 december 1942. Noot: De schrijver gebruikt dubbele komma's (,,) als afbreekteken aan het einde van de regels.
a.dam. 16-12-’42
Nº 46 A/321/143 M. 1942
m. Sw
Weled. (Heer.) Kammeraad.
In antwoord op Uw schrij,,
ven van 15 dezer, deel ik U mede
dat het van mijn zijde een vergis,,
sing is geweest. Daar ik geruimen
tijd uit den handel ben weg geweest
en wij die mosselen altijd voor
11 cent verkocht hebben verkocht
ik ze nu ook weer voor 11 ct., toen
ik van den marktmeester hoorde
dat ik 8 ct. moest maken kon ik
niet meer veranderen anders
zou het publiek me voor een bedrie,,
ger aangezien hebben. De zoet,,
watervisch heeft mijn pleegva,,
der voor mij verkocht aangezien
ik nog geen schalen en gewichten,,
had, want mijn mosselen heb ik
met een ulster en een emmer ge,,
wogen. Daar ik mijn ontslag aan,,
gevraagd heb en ik door een
schorsing broodeloos zou worden In deze brief reageert een marktkoopman op een officiële klacht of proces-verbaal betreffende prijsopdrijving. De kern van het betoog is een schuldbekentenis met verzachtende omstandigheden:
* De overtreding: De schrijver verkocht mosselen voor 11 cent per eenheid, terwijl de vastgestelde prijs (waarschijnlijk door de Prijsbeheersingsdienst) 8 cent was.
* Het verweer: De schrijver voert aan dat hij een tijd uit de handel is geweest en uit gewoonte de oude prijs hanteerde. Hij stelt dat hij de prijs niet meer durfde te verlagen nadat de marktmeester hem op de fout wees, uit angst door het publiek voor bedrieger te worden aangezien.
* Gebrekkig materiaal: Er wordt melding gemaakt van het ontbreken van geijkte weegschalen; de mosselen werden gewogen met een "ulster" (een eenvoudige unster of veerbalans) en een emmer.
* Sociale context: De brief eindigt met een emotioneel verzoek om clementie. De schrijver heeft blijkbaar reeds ontslag genomen of aangevraagd en vreest dat een officiële schorsing hem "broodeloos" (zonder inkomsten) zal maken. Het document dateert uit december 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.
* Prijsbeheersing: Tijdens de oorlog was er een strikte prijsbeheersing om inflatie en zwarte handel tegen te gaan. Overtredingen werden streng bestraft.
* Terminologie: De aanhef "Kammeraad" (met dubbel 'm' geschreven) was in deze periode specifiek voorbehouden aan leden van de NSB of werd gebruikt door burgers die hoopten op een welwillende behandeling door instanties die onder invloed van de bezetter stonden.
* Schaarste: De discussie over enkele centen prijsverschil en het behelpen met een emmer en unster illustreert de precaire economische situatie en de schaarste aan middelen voor kleine zelfstandigen in oorlogstijd. NSB