Ambtsverslag / Rapport van een marktcontroleur. 12 december 1942. Contrôleur No. 55 van de Dienst van het Marktwezen. Inspecteur van het Marktwezen te Amsterdam. Aan den Heer Inspecteur
van het Marktwezen, alhier.

19 46A/321/143 M. 1942 Rapport.

Terwijl ik Donderdag 10 Dec. ’42 dienst deed op de markt
Jan Evertsenstr., constateerde ik, dat de vischkoopman
Louis Carel Brave, geb. 19-3-’19, wonende Anjelierstr. 126 III (c.),
marktpl. No. 9, z.g. wilde mosselen aan het publiek verkocht
à f 0.11 per kilo.
Ik heb hem op deze overtreding gewezen, waarop hij mij
verklaarde, dat hij zeeuwsche mosselen uit de wagon had ge-
laden, dus dat hij het recht had ze te verkoopen à f 0.11 per kilo.
De bovenste laag van de mosselen zager zeer behoorlijk
en zwart uit, waarschijnlijk waren de mosselen met eenige
emmers water afgespoeld.
Op Vrijdag 11 Dec. ’42 hoorde ik van den Heer T. Grootjes,
lid der mosselen-commissie, dat Brave de z.g. goedkoope
mosselen uit de lichter had geladen. Deze mosselen hadden
dus f 0.08 op moeten brengen.
Verder heeft Brave mij nog verklaard, dat hij des morgens
een toewijzing van 40 pond brasem had ontvangen, welke
hij door zijn stiefvader F. Biesenbeek op het Maasplein had
laten verkoopen. Ook op deze overtreding heb ik hem gewezen.
Daar ik B. de vorige week nog in een uniform van
de Fokker-brandweer had zien loopen, informeerde ik, zoo
terloops, of hij die betrekking nog waarnam, waarop hij beves-
tigend antwoordde.
Dus deze koop- en brandweerman neemt, de toch al
steeds minder wordende toewijzingen visch, nog aan.
Bij de Fokker-brandweer wordt een behoorlijk loon
verdiend, +/- fl 37.50 per week.
Uit een telefonische informatie bij de Fokkerfabrie-
ken bleek mij, dat Br. nog steeds in dienst dezer firma
is. (Telefoon 60182, personeelzaken.).
Brave weegt nog met een z.g. handunster.
Deze moesten m.i. verboden worden op de markten enz.

Amsterdam, 12 Dec. ’42.
Markt Jan Evertsenstraat. Contrôleur
[Handtekening J.J. Steijne] No 55. In dit rapport doet een Amsterdamse marktcontroleur verslag van een reeks overtredingen door de jonge viskoopman Louis Carel Brave. De kernpunten zijn:

1. Prijsfraude: Brave verkocht mosselen voor 11 cent per kilo, terwijl het de goedkopere soort van 8 cent betrof (geladen uit een lichter in plaats van een wagon). De controleur merkt op dat de koopman de mosselen waarschijnlijk had afgespoeld om ze duurder (verser/zwarter) te doen lijken.
2. Onreglementaire handel: Brave liet zijn toewijzing brasem door zijn stiefvader op een andere locatie (Maasplein) verkopen, wat inging tegen de distributieregels.
3. Dubbele inkomsten ("Sjoemelen"): De controleur uit felle kritiek op het feit dat Brave een vaste baan heeft bij de bedrijfsbrandweer van de Fokker-fabriek (waar hij 37,50 gulden per week verdient), maar daarnaast ook nog schaarse toewijzingen van vis opeist die bedoeld zijn voor beroepshandelaren.
4. Onbetrouwbaar meetinstrument: Het gebruik van een 'handunster' (een eenvoudige veerbalans) wordt door de controleur als ongewenst beschouwd, waarschijnlijk vanwege de fraudegevoeligheid. Dit document stamt uit december 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er sprake van toenemende voedselschaarste en een strikt distributiesysteem. De Dienst van het Marktwezen hield scherp toezicht op maximumprijzen en eerlijke verdeling.

De vermelding van de Fokker-brandweer is historisch interessant; de Fokker-fabrieken werkten in die tijd gedwongen voor de Duitse Luftwaffe. Dat Brave daar werkte en tegelijkertijd op de markt handelde, werd door de controleur gezien als asociaal in een tijd van schaarste ("toch al steeds minder wordende toewijzingen"). Het document illustreert de dagelijkse overlevingsdrang van burgers en de strenge bureaucratische controle daarop tijdens de oorlogsjaren.