Ambtelijk rapport (afschrift). 12 december 1942 (rapportage) / 24 december 1942 (begeleidende brief). Behoort bij brief no.46a/321/143 c M. d.d.24 December 1942 aan den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen van den Directeur van het Marktwezen.

HB. AFSCHRIFT.

Aan den Heer Inspecteur
van het Marktwezen.
A l h i e r .

R A P P O R T .

Terwijl ik Donderdag 10 December 1942 dienst deed op de markt Jan Evertsenstraat, constateerde ik, dat de vischkoopman Louis Carel Brave, geboren 19-3-1919, wonende Anjelierstraat 126 III(C) marktplaats no.9 z.g. wilde mosselen aan het publiek verkocht à ƒ 0,11 per kilo.

Ik heb hem op deze overtreding gewezen, waarop hij mijn verklaarde, dat hij Zeeuwsche mosselen uit de wagon had geladen, dus dat hij het recht had ze te verkoopen à ƒ 0,11 per kilo.

De bovenste laag van de mosselen zag er zeer behoorlijk en zwart uit, waarschijnlijk waren de mosselen met eenige emmers water afgespoeld.

Op Vrijdag 11 December 1942 hoorde ik van den heer T. Gootjes, lid der Mosselencommissie, dat Brave de z.g. goedkoope mosselen uit de lichter had geladen. Deze mosselen hadden dus ƒ 0,08 op moeten brengen.

Verder heeft Brave mij nog verklaard, dat hij des morgens een toewijzing van 40 pond brasem had ontvangen, welke hij door zijn stiefvader F. Biesenbeek op het Mosplein had laten verkoopen. Ook op deze overtreding heb ik hem gewezen.

Daar ik Brave de vorige week nog in een uniform van de Fokker-Brandweer had zien loopen, informeerde ik, zoo terloops, of hij die betrekking nog waarnam, waarop hij bevestigend antwoordde.

Dus deze koop- en brandweerman neemt, de toch al steeds minder wordende toewijzingen visch, nog aan.

Bij de Fokker-Brandweer wordt een behoorlijk loon verdiend ± ƒ 37,50 per week.

Uit een telefonische informatie bij de Fokkerfabrieken bleek mij, dat Brave nog steeds in dienst dezer firma is (Telefoon 60128, personeelszaken).

Brave weegt nog met een z.g. handunster.

Amsterdam, 12 December 1942.
Markt Jan Evertsenstraat

De Contrôleur,
w.g. J.J. Reyinga.
no. 55

Voor eensluidend afschrift:
De Directeur van het Marktwezen, Dit rapport beschrijft een controle op de Amsterdamse markt tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is drieledig:
1. Prijsopdrijving: De koopman verkoopt 'goedkope' mosselen (geladen uit een lichter/boot) voor de prijs van duurdere 'Zeeuwse' mosselen (geladen uit een wagon). Hij probeert dit te maskeren door de bovenlaag schoon te spoelen zodat ze verser en zwarter lijken.
2. Onrechtmatige handel: Brave laat vis (brasem) op een andere locatie verkopen door zijn stiefvader, wat in strijd is met de marktreglementen van die tijd.
3. Dubbele inkomsten: De contrôleur ontdekt dat Brave naast zijn vismarkt-activiteiten een vaste baan heeft bij de brandweer van de Fokkerfabrieken. In een tijd van grote schaarste en rantsoenering werd het als moreel verwerpelijk (en vaak illegaal) beschouwd dat iemand met een vast inkomen ook nog aanspraak maakte op de schaarse toewijzingen van handelswaar (vis), ten koste van broodvissers die geen ander inkomen hadden.

Het detail over de "handunster" (een eenvoudige haakweegschaal) aan het einde suggereert dat ook de weegapparatuur mogelijk niet aan de officiële ijkingseisen voldeed. In december 1942 was de voedselvoorziening in Nederland onderworpen aan strikte distributieregels door de Duitse bezetter en de Nederlandse overheid (het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening). De controle op prijzen en eerlijke verdeling was de taak van het Marktwezen.

De vermelding van de Fokker-Brandweer is historisch interessant. Fokker werkte tijdens de bezetting voor de Duitse Luftwaffe. Werknemers bij Fokker waren vaak vrijgesteld van de 'Arbeitseinsatz' (dwangarbeid in Duitsland), wat de positie van Brave extra geprivilegieerd maakte. Het loon van ƒ 37,50 per week was voor die tijd inderdaad een stabiel en "behoorlijk" salaris. Het rapport illustreert de sociale spanningen en de strenge handhaving op de zwarte handel en "profiteurschap" in een tijd waarin de bevolking kampte met toenemende tekorten.