Getypt verslag / proces-verbaal (pagina 2). - 2 -

den Heer Posthumius verontschuldigingen waren aangeboden, wat door den voorzitter in zijn rapport aan den Heer Sierburg, onder-directeur van het Marktwezen, werd vermeld. Op verzoek van den voorzitter werd daarop de tegen den Heer Posthumius in uitzicht genomen schorsingsmaatregel niet uitgevoerd.

1. Gedetineerd werd vervolgens opgeroepen om inlichtingen te verschaffen aan het Politie-Bureau Doelenstraat. Na telefonisch overleg werd het verhoor bepaald op Maandag, 18 Mei l.l. Na het verhoor van gedetineerde en enkele betrokkenen, werd de zaak als afgedaan beschouwd.

2. Op Woensdag, 20 Mei l.l. werd gedetineerde gearresteerd. Toen de Heer Sierburg telefonisch naar de reden van de arrestatie informeerde, kon het Bureau Doelenstraat geen inlichtingen verstrekken, maar leverde een nader onderzoek het resultaat, dat de arrestatie op last der Duitsche politie was geschied.

3. Een paar dagen later vervoegde zich de Heer M. Gootjes - Ferdinand Bolstraat 134 - aan het Bureau Euterpestraat en werd daar op kamer 41 ontvangen. Deze verklaarde zich verplicht te achten voor de gedetineerde op te komen. Het daar aanwezige Nederlandsche lid der Sicherheitspolizei, de Heer Loojen Jr. verweet aan den Heer Gootjes, dat hij als lid van de N.S.B. kwam pleiten voor een niet-N.S.B.er. Hij bestreed ook de bewering, dat gedetineerde gezegd zou hebben:
   "Landverraders, ik kan jullie bloed wel drinken, ik kan je wel opensnijden".
   De vader van den Heer Loojen Jr. werkt op de vischmarkt samen met den Heer Posthumius.
   Over het verhoor van den Heer Gootjes is een proces-verbaal opgemaakt.

4. Een paar dagen later is de voorzitter in de Euterpestraat verhoord. De Heer Loojen Jr. legde bij dat verhoor verband tusschen het gebeurde op Hemelvaartsdag en een klap, die de voorzitter verleden jaar zou hebben gekregen. Deze verklaarde daarvan niets te weten. Op verzoek van den Deutschen commandant, bracht de Voorzitter aan den Heer Posthumius een uitnoodiging over ook in de Euterpestraat te komen. De Heer Posthumius antwoordde echter, dat hij dat eerst met den Heer Loojen moest bespreken. Door den Heer Sierburg zou zijn vastgesteld, dat de Heer Posthumius zich daar niet heeft vervoegd.

5. Gedetineerde is 4 November 1897 geboren, is 10 Maart 1920 gehuwd en vader van vier kinderen. Zijn echtgenoote is blijkens bijgevoegde verklaring van Dr. E.H. la Chapelle wegens haar ziekte op zijn hulp aangewezen. Het gezin kan de verdiensten van gedetineerde niet ontberen en is op ondersteuning van familie aangewezen. Gedetineerde heeft nimmer politieke activiteit ontwikkeld.

Uit het bovenstaande relaas, waarvan de juistheid door de medeonderteekening van den Heer M. Gootjes wordt bevestigd, blijkt:

1. dat het voorgevallene op Hemelvaartsdag niet door gedetineerde, maar door den Heer Posthumius is uitgelokt; Dit document betreft een verslag over een arrestatie en het daaropvolgende onderzoek tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de zaak draait om een incident op Hemelvaartsdag waarbij een "gedetineerde" (wiens naam niet expliciet op deze pagina staat) beschuldigd werd van het uiten van ernstige dreigementen aan het adres van collaborateurs ("Landverraders, ik kan jullie bloed wel drinken").

Opvallend is de rol van de heer M. Gootjes. Hoewel hij lid is van de NSB, pleit hij voor de gedetineerde (een niet-NSB'er). Dit leidt tot een confrontatie met Loojen Jr., een Nederlands lid van de Sicherheitspolizei (SiPo). Het document lijkt opgesteld te zijn als een verweerschrift of een feitenrelaas om aan te tonen dat de gedetineerde onschuldig is, dat het incident is uitgelokt door een zekere Posthumius, en dat de persoonlijke omstandigheden van de gedetineerde (zieke vrouw, vier kinderen) vrijlating rechtvaardigen. De locaties in de tekst zijn historisch zeer significant voor Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het bureau aan de Euterpestraat (tegenwoordig de Gerrit van der Veenstraat) was het hoofdkwartier van de Sicherheitspolizei en de Sicherheitsdienst (SD). Het feit dat een arrestatie "op last der Duitsche politie" (punt 6) werd uitgevoerd, betekende in die tijd vaak dat de zaak buiten de reguliere Nederlandse rechtspraak om ging en direct onder de repressieve Duitse autoriteiten viel.

De spanningen op de werkvloer (het Marktwezen/de vismarkt) tussen NSB-sympathisanten, collaborateurs bij de politie en gewone burgers komen hier duidelijk naar voren. De bemoeienis van de NSB'er Gootjes voor een niet-partijgenoot suggereert een complex sociaal netwerk waarin persoonlijke loyaliteit soms de politieke ideologie doorkruiste. De heer Posthumius de heer Sierburg (onder-directeur Marktwezen) de heer M. Gootjes de heer Loojen Jr. (lid Sicherheitspolizei) Dr. E.H. la Chapelle. Marktwezen N.S.B. NSB Politie Sicherheitspolizei