Archief 745
Inventaris 745-385
Pagina 190
Dossier 106
Jaar 1942
Stadsarchief

Handgeschreven rapport / proces-verbaal van een incident.

3 september (jaartal onduidelijk, mogelijk vroege 20e eeuw).

Origineel

Handgeschreven rapport / proces-verbaal van een incident. 3 september (jaartal onduidelijk, mogelijk vroege 20e eeuw). [Marge linksboven:]
Spoed
Inschrijven en
direct doorgeven
aan Directeur

[Marge midden links, in rood:]
Hieromtrent komt nader
rapport

[Hoofdtekst:]
3 September [onleesbaar, mogelijk '21 of '22]

Rapport.

Hedenmorgen te circa negen
uur heeft zich het navolgende
incident voorgedaan op de visch-
markt aan de Ruiterkade alhier.

Ondergetekende bevond zich
aan den ingang der markt toen
er tusschen Johannes Gerardus
Bosbaan (marktwerker) en Klaas
de Groot (aanvoerder) ruzie
ontstond naar aanleiding van
eenige handel in clandestiene
tabak, welke handel naar de indruk
van ondergetekende plaats gevonden
had tusschen Klaas de Groot en
de Grossier Carl L. Rooseman.

De ruzie nam een plotseling
einde doordat Bosbaan, Klaas de
Groot een stomp toediende in
de hartstreek tengevolge waarvan
de Groot in elkaar zakte en eenige
minuten bleef liggen.

Ondergetekende heeft hierop
de hulp der politie ingeroepen
en Bosbaan laten arresteeren.

Bij deze arrestatie maakte
Bosbaan de opmerking tegen
ondergetekende, "maakt maar...

[Einde pagina] Het document is een officieel verslag van een geweldsincident op de Amsterdamse vismarkt aan de De Ruijterkade. De aanleiding van de ruzie was een vermoedelijke illegale transactie ("clandestiene tabak") tussen een aanvoerder en een grossier. Wanneer de marktwerker Bosbaan zich ermee bemoeit, escaleert de situatie in fysiek geweld waarbij het slachtoffer (De Groot) een harde klap in de hartstreek krijgt en het bewustzijn verliest of in ieder geval minutenlang onwel blijft liggen. De opsteller van het rapport (waarschijnlijk een marktmeester of opzichter) heeft direct de politie ingeschakeld. De toon van het rapport is zakelijk en procedureel, met duidelijke instructies in de kantlijn voor snelle afhandeling door de directie. De De Ruijterkade in Amsterdam was aan het begin van de 20e eeuw een belangrijke overslagplaats voor vis. De term "clandestiene tabak" wijst op smokkelwaar of handel buiten de officiële accijnzen om, wat in tijden van economische schaarste of strikte regulering (zoals rond de Eerste Wereldoorlog) veelvuldig voorkwam op de Amsterdamse markten en kades. De gedetailleerde functiebenamingen (marktwerker, aanvoerder, grossier) geven een goed beeld van de hiërarchie en de verschillende rollen binnen de toenmalige vismarkt-economie. De rode aantekening in de marge suggereert dat dit een eerste, voorlopig verslag was en dat een uitgebreider onderzoek zou volgen. Carl L (Grossier) L. Rooseman Politie

Samenvatting

Het document is een officieel verslag van een geweldsincident op de Amsterdamse vismarkt aan de De Ruijterkade. De aanleiding van de ruzie was een vermoedelijke illegale transactie ("clandestiene tabak") tussen een aanvoerder en een grossier. Wanneer de marktwerker Bosbaan zich ermee bemoeit, escaleert de situatie in fysiek geweld waarbij het slachtoffer (De Groot) een harde klap in de hartstreek krijgt en het bewustzijn verliest of in ieder geval minutenlang onwel blijft liggen. De opsteller van het rapport (waarschijnlijk een marktmeester of opzichter) heeft direct de politie ingeschakeld. De toon van het rapport is zakelijk en procedureel, met duidelijke instructies in de kantlijn voor snelle afhandeling door de directie.

Historische Context

De De Ruijterkade in Amsterdam was aan het begin van de 20e eeuw een belangrijke overslagplaats voor vis. De term "clandestiene tabak" wijst op smokkelwaar of handel buiten de officiële accijnzen om, wat in tijden van economische schaarste of strikte regulering (zoals rond de Eerste Wereldoorlog) veelvuldig voorkwam op de Amsterdamse markten en kades. De gedetailleerde functiebenamingen (marktwerker, aanvoerder, grossier) geven een goed beeld van de hiërarchie en de verschillende rollen binnen de toenmalige vismarkt-economie. De rode aantekening in de marge suggereert dat dit een eerste, voorlopig verslag was en dat een uitgebreider onderzoek zou volgen.

Genoemde Personen 2

Locaties

Vismarkt aan de De Ruijterkade Amsterdam.

Producten

A.G.F. (Groenten): Groente A.G.F. (Groenten): Sla Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis Vis & Zee: Visch Vleeswaren: Hart Vleeswaren: Vlees

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Politie

Kooplieden in dit dossier 2

A. Cuypstraat Waterlooplein 14.067
T. Katestraat Waterlooplein 7.554