L. Rooseman

Officieel bericht/kennisgeving van een strafmaatregel.

* **Inhoud:** Het document is een officiële mededeling aan twee heren, Schijffers en Rooseman, dat zij gestraft worden voor een diefstal die plaatsvond op 23 november 1942. Ze hebben 23 lege kisten gestolen ten nadele van een koper genaamd A. Thoen. * **Sanctie:** De straf bestaat uit een ontzegging van de toegang tot de Centrale Markt voor een periode van twee weken, van 19 december 1942 tot en met 1 januari 1943. Deze maatregel is gebaseerd op artikel 35 van het marktreglement. * **Terminologie:** "jl." staat voor 'jongstleden' (afgelopen november). "wnd." staat voor 'waarnemend'.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag voor het archief).

* **Inhoud:** Het document betreft een officiële aanzegging van een strafmaatregel. Twee personen worden gestraft voor de diefstal van 23 lege kisten op het terrein van de Centrale Markt. * **Strafmaat:** De straf bestaat uit een ontzegging van de toegang tot de markt voor een periode van 14 dagen (van 19 december 1942 tot en met 1 januari 1943). * **Grondslag:** De directeur beroept zich op artikel 35 van het geldende marktreglement. * **Status:** De brief is ondertekend door de "waarnemend" (wnd.) directeur. De aanwezigheid van de namen van twee verschillende ontvangers bovenaan duidt erop dat dit een kopie is van een schrijven dat aan beiden is verzonden.

Officiële kennisgeving/besluit van de Gemeente Amsterdam.

* **Kernboodschap:** De heren Schijffers en Rooseman wordt voor onbepaalde tijd de toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam ontzegd. * **Aanleiding:** De heren zijn schuldig bevonden aan de diefstal van een groot aantal lege kisten ten nadele van een koper op de markt. * **Juridische context:** De Directeur van het Marktwezen had hen aanvankelijk een ontzegging van veertien dagen opgelegd. De burgemeester heeft dit besluit verzwaard naar een ontzegging voor onbepaalde tijd, met terugwerkende kracht vanaf 2 januari 1943. * **Status van het document:** De aanduiding "(get.)" (getekend) voor de namen Voûte en Franken wijst erop dat dit een afschrift of een dossierstuk is, en niet het originele ondertekende besluit dat naar de betrokkenen is verzonden. De handgeschreven blauwe handtekening van de "bedrijfschef" is waarschijnlijk een interne paraaf voor akkoord of verwerking.

Handgeschreven rapport / proces-verbaal van een incident.

Het document is een officieel verslag van een geweldsincident op de Amsterdamse vismarkt aan de De Ruijterkade. De aanleiding van de ruzie was een vermoedelijke illegale transactie ("clandestiene tabak") tussen een aanvoerder en een grossier. Wanneer de marktwerker Bosbaan zich ermee bemoeit, escaleert de situatie in fysiek geweld waarbij het slachtoffer (De Groot) een harde klap in de hartstreek krijgt en het bewustzijn verliest of in ieder geval minutenlang onwel blijft liggen. De opsteller van het rapport (waarschijnlijk een marktmeester of opzichter) heeft direct de politie ingeschakeld. De toon van het rapport is zakelijk en procedureel, met duidelijke instructies in de kantlijn voor snelle afhandeling door de directie.

Getypt rapport met handgeschreven kanttekeningen en handtekeningen.

* **Inhoud:** Het rapport doet verslag van een incident op de Amsterdamse vismarkt. Er is sprake van een conflict tussen een handelaar (Rooseman) en een koper (Klaas de Groot). Rooseman probeerde vis ("schar") buiten de officiële distributie om te verkopen tegen een prijs boven het wettelijk maximum. * **Conflict:** De Groot werd boos omdat hij de vis niet kreeg en dreigde de inspectie in te lichten. Een derde partij, Bosbaan, beschuldigt De Groot van hypocrisie: De Groot zou voorheen zelf hebben geprofiteerd van illegale handel met Rooseman ("verraderlijke handeling"). * **Taalgebruik:** Het document bevat enkele typefouten ("aanleidng", "inspectuer") die kenmerkend zijn voor ambtelijke documenten uit die tijd. Het woord "aanbrengen" (verraden/aangeven) duidt op de beladen sfeer tijdens de bezetting. * **Juridische status:** De zaak is overgedragen aan de Crisis Controle Dienst (C.C.D.), de instantie die tijdens de oorlog toezag op de handhaving van de distributiewetten en prijsbeheersing.

Getypt afschrift van een overeenkomst (slotgedeelte).

* **Inhoud:** Het document betreft de slotbepalingen van een contract. Artikel 9 benadrukt de verplichting van beide partijen om de overeenkomst te goeder trouw na te komen ("te goeder trouw na te komen, zonder uitvluchten"). Ook wordt de opzeggingsprocedure (per aangetekend schrijven) genoemd. * **Status:** Het betreft een "eensluidend afschrift", wat betekent dat dit een officiële kopie is van het oorspronkelijke, ondertekende document. De afkorting "w.g." staat voor "was getekend", wat aangeeft dat op het origineel de handtekeningen van C.L. Willems en L. Rooseman stonden. * **Registratie:** Het document is officieel geregistreerd bij de inspectie ("Gratis geregistreerd"). De vermelding "geen renvooi" duidt aan dat er op het originele document geen doorhalingen of toevoegingen in de kantlijn stonden die door de partijen geparafeerd hadden moeten worden. * **Datering:** De schrijfwijze "1900 EN TWEE EN VEERTIG" voor 1942 is formeel en gebruikelijk in juridische documenten uit die tijd.

Verslag/Resumé van een verhoor/onderzoek.

Het document is een samenvatting (resumé) van een onderzoek naar de illegale handel in garnalen ("buiten de verdeeling om"). De kern van de rapportage draait om de tegenstrijdige verklaringen van **H. Bonnier**. In eerste instantie ontkende H. Bonnier elke betrokkenheid en beweerde hij dat zijn broer, C. Bonnier, de kopoper was. De rapporteur (Felthuis) zet echter vraagtekens bij deze onschuld om de volgende redenen: 1. H. Bonnier protesteerde niet direct toen hij een straf opgelegd kreeg door de Burgemeester (Bm.). 2. In gesprekken met de Secretaris van de Dienst gaf hij toe garnalen te hebben gekocht op het terrein van de Vischmarkt (V.M.), maar claimde hij dat het "vrije garnalen" waren (garnalen van mindere kwaliteit die buiten het quotum vielen). 3. Tijdens een officiële vergadering met de Verdeelingscommissie zweeg hij over zijn beweerde onschuld. 4. In een gezamenlijke brief met Goedhart schreef hij in de "wij-vorm", wat impliceert dat hij wel degelijk mede-verantwoordelijk was voor de transactie. De tekst is geschreven in een zakelijke, ambtelijke stijl die typerend is voor politierapporten of verslagen van de economische controlediensten uit die periode.

Getypt verslag van verhoren/onderzoek.

Het document is een verslag van aanvullende verhoren in een zaak die draait om de handel in garnalen buiten de officiële distributiekanalen om. Centraal staat de vraag of een partij garnalen van L. Rooseman via Y. Goedhart rechtmatig is verkocht of dat deze voor de "verdeeling" (officiële rantsoenering/distributie) bestemd had moeten zijn. Belangrijke punten in de verklaringen: * **L. Rooseman** stelt de garnalen al verkocht te hebben aan Goedhart voordat hij wist dat ze in de officiële distributie moesten. * **C. Bonnier** ontkent betrokkenheid en ontkent zelfs een eerder verhoor op de Vischmarkt. * **Y. Goedhart** voert aan dat hij handelde op basis van informatie van een keurmeester (Snoek) die zei dat de partij niet voor distributie was. Hij verkocht de garnalen via zijn zoon en een knecht op de Lindengracht. * **Handgeschreven correctie:** In de laatste alinea is "overigens niet" doorgehaald en vervangen door "wel", wat aangeeft dat de betreffende persoon zich het verhoor door Felthuis en Marinus bij nader inzien toch herinnerde.

Document

* **Inhoud:** De notitie begint met een praktische herinnering: "Almanak moet worden gekocht". Gezien de datum (eind oktober) is dit een logisch moment om een kalender of almanak voor het volgende jaar (1943) aan te schaffen. * **Personen:** Het document bevat een opsomming van namen. "Marinus te overstaan" zou kunnen betekenen dat de schrijver Marinus moet opzoeken of een ontmoeting moet bijwonen waarbij Marinus aanwezig is ("overstaan" in de betekenis van "bijwonen"). Daarna volgen namen van echtparen of familieleden: Feldhuis, de familie Bommer (H. en C.) en de familie Swerthout (G. en A.). * **Onzekerheid:** De toevoeging "ws L. Rooseman?" onderaan suggereert dat het contact met deze persoon "waarschijnlijk" (afkorting ws) zou plaatsvinden, maar nog niet zeker was. * **Handschrift:** Het handschrift is vlot en informeel, wat past bij een persoonlijke memo. De onderstreping van de datum en de afkorting 'ws' duiden op een zekere nadruk of structuur in de planning.

Verslag/Resumé van een onderzoek naar illegale handel.

Dit document is een ambtelijk verslag (resumé) over een overtreding van de distributievoorschriften tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is de illegale verkoop van 240 kg garnalen door L. Rooseman (de knecht van een grossier) aan de handelaren Goedhart en Bonnier. **Belangrijke punten uit het verslag:** * **Smoes:** Rooseman claimde dat de garnalen waren afgekeurd voor de normale consumptie/verdeelsysteem, wat hij als excuus gebruikte om ze buiten de officiële kanalen om ("buiten verdeeling") te verkopen. * **Tegenspraak:** Keurmeester Snoek ontkent dat hij toestemming heeft gegeven voor deze onderhandse handel. Hij had enkel geadviseerd de partij snel te verwerken (vanwege de beperkte houdbaarheid van vis). * **Sancties:** Er worden zware straffen voorgesteld: een maand ontzegging van de vismarkt voor de verkoper en een maand uitsluiting van het toewijzingssysteem voor de kopers. Dit was in oorlogstijd een zware straf, omdat men hiermee effectief brodeloos werd gesteld. * **Beroep:** Uit de laatste alinea blijkt dat de betrokkenen in beroep gingen door gesprekken aan te gaan met hogere functionarissen en de Verdeelcommissie. ---

Handgeschreven notitie op ongelinieerd, vergeeld papier.

De tekst lijkt een korte ambtelijke of juridische aantekening te zijn, mogelijk een samenvatting van een proces-verbaal of een verklaring. * **Lijn 1:** "L. Roseman - is geen grenzen." Deze zin is cryptisch. Het kan duiden op een specifieke juridische status van de persoon Roseman of een kwalificatie van diens eerdere verklaring (bijvoorbeeld dat er geen beperkingen aan zijn afgelegde getuigenis zitten). * **Lijn 2-4:** Deze regels vormen een samenhangende verklaring. De tekst stelt dat iemand (waarschijnlijk de eerder genoemde Roseman) bekent dat hij "niet gedaan kreeg" (er niet in slaagde) om iets te bewerkstelligen, maar dat tegelijkertijd alle drie de betrokken personen ("persone") bevestigen dat de feiten zoals die daar genoteerd staan ("de feite daer staan") in hun eigen handschrift ("geschreve hand") zijn vastgelegd. Dit duidt op een verificatie van schriftelijke bewijsstukken of bekentenissen.

Officieel uittreksel (extract) uit het Boek der Besluiten van de Burgemeester van Amsterdam.

Dit document betreft een reeks disciplinaire maatregelen tegen Amsterdamse vishandelaren tijdens de Tweede Wereldoorlog. De burgemeester (destijds de pro-Duitse Edward Voûte) legt sancties op aan handelaren die zich niet aan de distributieregels hielden. De overtredingen variëren van het handelen buiten de officiële visverdeling om (zwarte handel in garnalen) tot het verkopen van vis boven de wettelijk vastgestelde maximumprijzen (prijsopdrijving). De straffen zijn administratief van aard: uitsluiting van de vismarkt of van de toewijzing van visvoorraden voor periodes variërend van een maand tot zelfs onbepaalde tijd (zoals in het geval van A. Goedhart). De nauwkeurige adressering (Kinkerstraat, De Wittenkade) benadrukt de controle die het stadsbestuur uitoefende op de lokale economie.

Officieel schrijven/besluit van het gemeentebestuur.

* **Inhoud:** Het document is een officiële kennisgeving van de verlenging van een toegangsontzegging tot de vismarkt voor de heer L. Rooseman. * **Aanleiding:** De ontvanger heeft een partij garnalen verkocht "buiten de vischverdeeling om". Dit duidt op handel buiten het officiële distributiesysteem (zwarte handel of grijze markt). * **Sanctie:** Een eerdere ontzegging van veertien dagen, opgelegd door de Directeur van het Marktwezen, wordt door de Burgemeester verlengd met een maand, tot en met 18 oktober 1942. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de toen gangbare formele ambtelijke stijl en spelling (bijv. "vischmarkt", "verkoopen", "October"). * **Administratieve sporen:** De verschillende handgeschreven aantekeningen wijzen op de ambtelijke verwerking binnen de gemeentelijke diensten (zoals het Marktwezen of de inspectie). De afkorting "ls" achter de naam van de gemeentesecretaris staat waarschijnlijk voor *loco-secretaris*.

Doorslag van een officiële kennisgeving / strafbeschikking.

Het document is een formeel bericht van een ordemaatregel. De toon is streng en zakelijk. De kern van het vergrijp is het "verdeelen van garnalen buiten den afslag om". Dit wijst op een overtreding van de marktreglementen: goederen moesten via de officiële veiling (de afslag) verhandeld worden om controle op prijzen en distributie te behouden. De sanctie is tweeledig: 1. Een directe ontzegging van de toegang tot de Vischmarkt voor 14 dagen. 2. Een dreiging met een permanente of langdurige ontzegging, waarover de Burgemeester nog moet beslissen. De handgeschreven kanttekeningen ("straflijst", "noteren") wijzen op een administratieve afhandeling binnen een handhavingsapparaat.

Doorslag van een verzonden zakelijke brief.

Deze brief is een formele afwijzing van een bezwaarschrift. De ontvanger, de heer L. Rooseman, had blijkbaar geprotesteerd tegen een opgelegde strafmaatregel. Uit de tekst blijkt dat Rooseman, die waarschijnlijk werkzaam was in de vishandel, de fout is ingegaan door garnalen direct aan een andere groothandelaar te verkopen. Volgens de geldende regels had hij de garnalen moeten aanbieden bij de Gemeentelijke Vischmarkt, zodat deze via het officiële distributiesysteem onder kleinhandelaren verdeeld konden worden. Omdat Rooseman in zijn eigen brief de feiten heeft toegegeven, ziet de directeur geen reden om de strafmaatregel (zoals een boete of intrekking van een vergunning) in te trekken of te matigen.

Zakelijke brief / correspondentie.

In deze brief verweert Rooseman's Visbedrijf zich tegen een opgelegde straf of maatregel door de Directeur van het Marktwezen. De kern van het geschil draait om een partij garnalen die op 2 september 1942 in slechte staat ("stinkende toestand") werd ontvangen. De verdediging voert de volgende punten aan: 1. **Kwaliteit en Hygiëne:** De garnalen waren bij aankomst al bedorven en zijn door het bedrijf schoongemaakt om nog iets te redden. 2. **Risicobeheersing:** Om te voorkomen dat de hele partij door de keuringsdienst zou worden afgekeurd (met volledig verlies tot gevolg), is de partij direct doorverkocht aan een grossier (IJ. Goedhart). 3. **Economisch Argument:** De verkoop geschiedde voor 35 à 40 cent per kilo, ruim onder de maximumprijs van 55 cent. De afzender beargumenteert dat zij nooit vrijwillig voor een lagere prijs zouden verkopen als de kwaliteit goed genoeg was voor de normale distributie. 4. **Getuigenis:** Ze beroepen zich op de mening van keurmeester Snoek, die adviseerde de partij direct te verkopen in plaats van te verspreiden. 5. **Rechtsgang:** De brief eindigt met een formeel beroep op het recht op hoor en wederhoor ("Nederlands Recht") en het verzoek de straf op te schorten in afwachting van nader onderzoek.

# TRANSCRIPTIE Th. Haasnoot V. C. <u>onderzoek Zeeland</u> <u>Rooseman</u>

Franschman Isaäc geb 10-5-'99 van Rustenb str. 77 II naar Chr. de Wetstraat 16.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in blauw potlood:] Verzonden 4/8 vD/HB. den Heer F. Mieghout, Rodenburglaan 16, Amstelveen. 46A/476/ 2M. 4 Augustus 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 24 Juli j.l. bericht ik U, dat de heer Rooseman aan de leden der Verdeelingscommissie heeft medegedeeld, dat hij met zijn huidige toewijzing tevreden is. Naar mijn meening is er derhalve geen aanleiding om ...

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

# TRANSCRIPTIE D/HG. den Heer C.Rooseman, Jacob Catskade 1, <u>Amsterdam-West.</u> Wijk 19. diverse 21 Maart 1944. Volgens afspraak doe ik U in bijlage dezes de gewijzigde verklaringen toekomen. De Directeur,