Handgeschreven verzoekschrift/brief. 9 november 1942. P. Hardenbol, Oostenburgermiddenstraat 52 I, Amsterdam. [Linksboven:] No 46 A/857/1 M. 1942 10/11
[Rechtsboven:] 326
[Handgeschreven rechtsboven:] m. hulp

Maandag 9-11-1942.
mijn heer ik had een beleaft vertoek aan uw
Of ik soms in aanmerking kunt komen
Voor een Vrij-bij Voor de Vis handel
ik heeft Maandag 2/11 Mijn Vent
Verguning uit gelefert alzoover ik heeft
ik Steun ik heeft van Jongste af van
In de Vis handel gezetten Ik heeft voor
het laast 1940 nog Gevent met vis en
mosselen, Ik heeft mijn vent vergunning
dan Het Steun afgegeven 21/11- 1940.
Ik heeft van Jongs aan van op de eilanden
Gevent met vis - en mijn Vader Heeft ook
altijd op de eilanden gevent en mijn zuster
die zijn Reeds overleden Uw kunt in vernemere
Op de Vis mart. en uw kunt ook bij
Karel Zwaan Informeren die heeft
Mijn Vader ook goet gekent, dus ik hoop
dat ik de mede werking van Uw krijgt
mijn voor baad Dank.

Hoogachten P. Hardenbol
Oostenburgermiddenstraat 52 I.
Amsterdam C/

[Rechtsonder, in een ander handschrift/stempel:]
afwijzen
16-11-'42
[handtekening/paraf, mogelijk Dekker]
46A/857/2 * Auteur: P. Hardenbol is een inwoner van de Amsterdamse wijk Oostenburg. Het handschrift en het niet-standaard taalgebruik (zoals "ik heeft", "vertoek", "voor baad") wijzen op iemand uit de arbeidsklasse met waarschijnlijk een beperkte schoolopleiding.
* Inhoud: De brief is een beleefd verzoek om een "vrij-bij" (vermoedelijk bedoeld als vrijstelling of specifieke vergunning) om vis te mogen venten. Hardenbol voert aan dat hij al van jongs af aan in de vishandel zit, evenals zijn vader en inmiddels overleden zuster. Hij vermeldt dat hij zijn vorige vergunning in november 1940 heeft ingeleverd bij de 'Steun' (de toenmalige sociale dienst), wat suggereert dat hij sindsdien van een uitkering leefde. Hij geeft referenties op: de vismarkt en een zekere Karel Zwaan.
* Besluitvorming: Ondanks het persoonlijke relaas is het verzoek snel afgehandeld. Rechtsonder is genoteerd "afwijzen" met de datum 16-11-'42, slechts een week na de verzending van de brief.
* Opmerkelijke details: De term "de eilanden" verwijst naar de Oostelijke Eilanden in Amsterdam (Kattenburg, Wittenburg en Oostenburg), destijds een volksbuurt waar veel straathandel plaatsvond. * Historische periode: De brief is geschreven tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. In 1942 was de schaarste aan goederen groot en was de regelgeving rondom handel en arbeid zeer strikt.
* Sociaal-economisch: De 'Steun' was het systeem van werklozenzorg. Wie "in de steun" zat, mocht vaak geen neveninkomsten hebben, wat verklaart waarom Hardenbol zijn vergunning in 1940 moest inleveren. Zijn poging om in 1942 weer aan het werk te gaan als zelfstandig venter getuigt van de moeilijke economische omstandigheden.
* Bestuur: De administratieve codes en de snelle, korte afwijzing passen in het beeld van een bureaucratisch apparaat dat onder druk van de oorlogsomstandigheden en bezettingsregels weinig ruimte liet voor individuele uitzonderingen of herstartende kleine ondernemers. De naam 'Karel Zwaan' is een bekende naam in de Amsterdamse vishandelshistorie.