Handgeschreven brief op gelinieerd papier. 10 november 1942. J.H. Slenkenberg. № 46A/864/1 M. 1942 21/11
359
A/dam 10 Nov. '42

Toewijzing Commissie Visch enz.
te Amsterdam.

Mijne Heeren!

Hiermede deel ik U mede, dat ik mij heb ingezet voor de arbeidsinzet in de bezette Russische gebieden en daar ik vertrek breng ik bij deze dank aan hen die mede hebben gewerkt aan een eerlijke verdeeling en zich hebben ingezet voor een nieuwe ordening in het vischbedrijf te Amsterdam.

Ik ben er trotsch op, dat uit ons midden mannen voortkwamen die de nieuwe tijd hebben begrepen en zich hebben ingezet hier aan hun beste krachten te geven ten voorbeeld voor andere. De pionier Klaas Lammers en zijn medewerkenden staan als een vuurtoren in deze branding van vuilspuitende lieden en zwarte handelaren, maar ik hoop hem en de zijne, bij mijn terugkeer nog op hun post te vinden, tot eer van ons kleine handelaren en tot heil van de volksgemeenschap. Met beleefde groeten en een tot wederziens.

Hoogachtend,
J H Slenkenberg.

[Rode aantekening:] gezie 18-11-42 detton
[Rechtsonder:] 46A * Taalgebruik en Ideologie: De brief is doordrenkt met nationaalsocialistisch jargon dat typerend was voor collaborateurs of sympathisanten tijdens de bezetting. Termen als "nieuwe ordening", "de nieuwe tijd", en "heil van de volksgemeenschap" (een vertaling van het Duitse Volksgemeinschaft) wijzen op een sterke ideologische overtuiging.
* Context van de Arbeidsinzet: De schrijver vertrekt naar de "bezette Russische gebieden". Gezien de datum (november 1942) en de toon van de brief, is het waarschijnlijk dat hij niet als gedwongen arbeider gaat, maar zich vrijwillig heeft aangemeld voor een functie binnen de civiele of economische administratie in het Oosten (bijvoorbeeld via de Organisatie Todt of een verwante instantie).
* Sectorale spanningen: De brief onthult een conflict binnen de Amsterdamse vishandel. Slenkenberg zet de "pioniers" van de nieuwe ordening (zoals de genoemde Klaas Lammers) af tegen "vuilspuitende lieden" en "zwarte handelaren". Dit suggereert dat er binnen de branche hevige weerstand was tegen de pro-Duitse herstructurering en prijsbeheersing.
* Klaas Lammers: Deze persoon wordt opgevoerd als een leidend figuur in de nazificatie of strengere regulering van de Amsterdamse vismarkt. Dit document biedt een inkijkje in de wijze waarop de Duitse bezettingsmacht en hun Nederlandse medestanders probeerden de economie en de handel te herstructureren volgens nationaalsocialistische principes. De "nieuwe ordening" was bedoeld om de vrije markt te vervangen door een centraal gestuurd systeem dat de Duitse oorlogsmachine diende.

In 1942 was de strijd aan het Oostfront (Operatie Barbarossa) in volle gang. De "arbeidsinzet in de bezette Russische gebieden" werd door de bezetter gepresenteerd als een kans voor Nederlanders om mee te bouwen aan een nieuw Europa onder Duitse leiding. Dat een kleine handelaar uit Amsterdam zijn vertrek op deze wijze formaliseert bij een commissie, toont aan hoe diep de politieke zuivering en de nieuwe bureaucratie in de alledaagse handelspraktijk waren doorgedrongen.