Ambtelijk advies / Brief 17 december 1942 De Gemeentelijke Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden & de waarnemend Directeur De Wethouder voor de Levensmiddelen te Amsterdam (ALHIER) [Handgeschreven aantekeningen bovenin:]
Verzonden 18/12
H. betr. [?]
21/12
A V D

[Rechtsboven getypt:]
SV

den Wethouder voor de
Levensmiddelen
A L H I E R.

46a/904/2
17 December 1942.

Uitstalvergunning vischkoopman H.v.Ekeren.

Onder terugzending van de met Uw kantbrief dd. 16 dezer om spoedig advies ontvangen stukken No. 1032 L.M.'42 hebben ondergeteekenden de eer U te berichten, dat H.v. Ekeren in de vischverdeeling is opgenomen voor versche- en gerookte visch, garnalen en mosselen. Hem is als verkoopplaats aangewezen de Nieuwmarkt. Vanzelfsprekend trachten de straathandelaren zich in verband met de strenge controle op de markten, zooveel mogelijk naar winkels te verplaatsen, omdat daar de controle niet zoo intensief kan zijn.

Hieraan wordt dezerzijds geen medewerking verleend en stellig niet in het onderhavige geval, waar v.Ekeren tracht om van een kelder en een woonkamer een vischhandel te maken!

Wij geven U derhalve mede gelet op het advies van den Directeur P.W. dd. 7 December jl. in overweging op het onderhavige verzoek afwijzend te beschikken.

Van Ekeren zal zijn visch e.d. op zijn marktplaats op de Nieuwmarkt moeten blijven verkoopen.

De Gemeentelijke Adviseur
Voor Voedings- en Distri-
butieaangelegenheden.

De Directeur,
wnd.

--- Dit document is een officieel negatief advies van de Amsterdamse gemeentelijke diensten aan de wethouder. De kern van de zaak is de weigering van een vergunning aan visboer H. van Ekeren om zijn handel te verplaatsen van een marktkraam op de Nieuwmarkt naar een vaste locatie in een kelder en woonkamer.

De argumentatie van de ambtenaren is tweeledig:
1. Controle: Er wordt expliciet gesteld dat straathandelaren proberen naar panden te verhuizen om de "strenge controle" op de markten te ontduiken. In de context van 1942 duidt dit op de strikte toezicht op de distributieregels en de prijzen om zwarte handel te voorkomen.
2. Bestemming/Hygiëne: De ambtenaren reageren verontwaardigd (met een uitroepteken) op het idee dat een kelder en een woonkamer als viswinkel gebruikt zouden worden. Dit suggereert een gebrek aan geschikte faciliteiten voor het verhandelen van bederfelijke waar.

Het advies is resoluut: de aanvrager moet op de markt blijven staan waar hij beter gecontroleerd kan worden.

--- Het document dateert uit december 1942, een periode waarin de Duitse bezetting van Nederland in volle gang was. Voedselvoorziening was een kritieke kwestie; bijna alle levensmiddelen, inclusief vis, waren "op de bon" (distributie).

De "vischverdeeling" waarover gesproken wordt, was het centrale systeem dat bepaalde wie welke hoeveelheden vis mocht inkopen en verkopen. De Nieuwmarkt was (en is) een historisch marktplein in Amsterdam. In 1942 lag dit plein in de directe nabijheid van de Jodenbuurt, die door de bezetter steeds verder werd geïsoleerd, wat extra spanningen met zich meebracht voor de handel aldaar.

De verwijzing naar "Directeur P.W." slaat waarschijnlijk op de directeur van Publieke Werken, die adviseerde over bouwtechnische en bestemmingsplanzaken. Het feit dat de brief is opgesteld door de Gemeentelijke Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden onderstreept hoe bureaucratisch en gecontroleerd de samenleving was ingericht om de schaarse middelen te beheren en illegale handel (de zwarte markt) in te dammen.