Circulaire/Ambtelijk schrijven. Departement van Handel, Nijverheid en Scheepvaart, Centraal Distributiekantoor. DEPARTEMENT VAN HANDEL, NIJVERHEID EN SCHEEPVAART
CENTRAAL DISTRIBUTIEKANTOOR
Louise Henriëttestraat 10
's Gravenhage

BETREFFENDE :
verstrekking kaarsen bij bominslag.

No. 233474/III-641/doss. 3122.

's Gravenhage, 8 Mei 1942.

Met verwijzing naar mijn circulaire dd. 4 Maart jl., No. 225880/II-179/
doss. 39, deel ik U mede, dat het daarin onder 3 bepaalde t.a.v. de ver-
strekking van kaarsen, in verband met natuurinvloeden en oorlogshande-
lingen, ook van toepassing is, wanneer het signaal ramp is gegeven, doch
uitsluitend in die gevallen, waarin het slachtoffer van de oorlogshandelin-
gen wel in zijn woning kan blijven, doch verlichting op de normale wijze
niet mogelijk is.
Hiertoe zal de Nederlandsche Volksdienst op de achterzijde van de
„schadekaart” een desbetreffende aanteekening stellen. Aan personen, die
een schadekaart, voorzien van bedoelde aanteekening, kunnen toonen,
dienen te worden uitgereikt 2 rantsoenbonnen voor kaarsen per gezin,
resp. 1 rantsoenbon voor kaarsen voor alleenstaande personen.
In twijfelgevallen moet, ook in geval van ramp, tevoren overleg worden
gepleegd met de plaatselijke gas- en electriciteitsleveranciers. Bij de uit-
reiking van de kaarsenbonnen dient op de keerzijde van de schadekaart
het stempel van den distributiedienst, benevens de letter K te worden
aangebracht. Indien de verstrekking tegelijk met de uitreiking der machti-
ging MD 15, 16 of 17 plaats heeft, kan volstaan worden met de aan-
duiding „K”.

Verantwoording.
De verantwoording der voor dit doel afgegeven bonnen vindt op de
gebruikelijke wijze plaats op formulier MD 211c, categorie 53 „noodver-
lichting”. Op de ontvangstbewijzen MD 212 moet bij „verstrekt wegens”-
worden ingevuld „bominslag”.

Bekendmaking.
Omtrent het vorenstaande dient niets gepubliceerd te worden.

DE DIRECTEUR VAN HET
CENTRAAL DISTRIBUTIEKANTOOR,
S. de HOO.

Aan
ALLE DISTRIBUTIEDIENSTEN

K 1090

--- Dit document is een instructie aan lokale distributiediensten over de procedure voor het verstrekken van extra kaarsen aan burgers die getroffen zijn door oorlogshandelingen (specifiek "bominslag"). De kernpunten zijn:

• Voorwaarde: De extra kaarsen zijn bedoeld voor mensen wiens huis nog bewoonbaar is, maar waar de normale verlichting (gas of elektriciteit) is uitgevallen door oorlogsschade.
• Controle: De Nederlandsche Volksdienst (NVD) speelt een controlerende rol door een aantekening te maken op de zogenoemde "schadekaart". Zonder deze kaart met aantekening krijgt men geen extra bonnen.
• Rantsoen: De toewijzing is strikt vastgesteld: 2 bonnen voor een gezin en 1 bon voor een alleenstaande.
• Administratie: Er wordt nauwgezet voorgeschreven hoe de bonnen verantwoord moeten worden (met formulieren MD 211c en MD 212) en hoe de schadekaart afgestempeld moet worden met de letter "K" (voor Kaarsen).
• Geheimhouding: Opvallend is de expliciete instructie onder het kopje "Bekendmaking" dat hierover niets gepubliceerd mag worden. Dit kan zijn om paniek te voorkomen, om de omvang van de schade door bombardementen niet publiekelijk te bevestigen, of om te voorkomen dat mensen die niet aan de criteria voldoen ook bonnen gaan claimen.

--- Dit schrijven dateert van mei 1942, midden in de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode nam de frequentie van geallieerde bombardementen op doelen in Nederland toe, wat vaak leidde tot nevenschade aan burgerwoningen en infrastructuur.

• Schaarste: Vrijwel alle eerste levensbehoeften, inclusief brandstoffen en verlichtingsmiddelen zoals kaarsen, waren op de bon. Het Centraal Distributiekantoor (CDK) was de instantie die deze schaarste beheerde.
• Nederlandsche Volksdienst (NVD): Het document noemt de NVD. Dit was een door de nazi's opgerichte nationaalsocialistische hulporganisatie (naar model van de Duitse Winterhilfe). Het feit dat zij de schadekaarten moesten tekenen, illustreert hoe dergelijke organisaties werden ingezet in het dagelijkse bestuur en de sociale zorg onder bezetting.
• Bureaucratie: De gedetailleerde instructies over formulieren en stempels tonen de enorme bureaucratische machine die nodig was om het distributiesysteem draaiende te houden en fraude tegen te gaan in een tijd van groeiende tekorten.