Getuigenverklaringen en proces-verbaal van verhoor. 7 september 1942 (verklaringen opgenomen) en 9 september 1942 (aanhouding/verhoor verdachte). Naar aanleiding van deze aangifte heb ik,verbalisant,op 7 September 1942 gehoord een persoon die mij desgevraagd opgaf te zijn genaamd: Willempje Scheling-geboren Dekker,huisvrouw,oud 41 jaar en wonende Barentzstraat 35 2e etage,die als volgt verklaarde: "Ongeveer twee en een halve week geleden,den datum weet ik niet precies,omstreeks 3 uur n.m.keek ik uit het raam van mijn woning en zag,dat twee mij onbekende personen bezig waren zakken met aardappelen in te dragen in de Groentewinkel van Op den Brouw. Telkens als deze personen een zak binnen hadden gebracht zag ik ze even daarna buiten komen en een le-dige zak op het trottoir leggen voor de winkel van Op den Brouw. Op een gegeven oogenblik zag ik dat een van deze menschen die op de paard en wagen ging staan,waarmede deze aardappelen waren aangevoerd een ledige zak van den wagen afnam en deze bij de ledige zakken gooid de welke reeds op het trottoir lagen. Eenige oogenblikken later zag ik dat ook de andere,nadat hij zich op den wagen had begeven een ledige zak van den wagen afschopte en dat deze zak bij de ledige zakken op het trottoir terecht kwam. Nadat ze de partij aardappelen op twee zakken na gelost hadden,kwam Op den Brouw buiten,telde de ledige zakken waarna deze personen zich met de paard en wagen verwijderden. Een en ander kwam mij verdacht voor reden waarom ik Op den Brouw in kennis stelde van hetgeen ik gezien had".

Hierna hoorde ik,verbalisant,een persoon die mij desgevraagd opgaf te zijn genaamd: Alexander Jansen,oud 26 jaar,kolenwerker,wonende Barentzstraat 11 1e etage,per adres J.Jansen,die mij als volgt ver-klaarde: Op of omstreeks 20 Augustus 1942 moest ik bij een klant van mijn baas,welke klant woont in perceel Barentzstraat 35 alhier,een partij brandstoffen bezorgen,welke door mij werd opgeheven. Terwijl ik hiermede bezig was,zag ik,dat twee personen bezig waren met het indragen van zakken aardappelen in de groentewinkel van Op den Brouw gevestigd in perceel Barentzstraat 35 huis. Nadat zij een zak aardap-pelen naar binnen hadden gebracht kwamen zij elk met een ledige zak naar buiten,welke ze dan op het trottoir voor de winkel van Op den Brouw neerlegde. Toen zij een gedeelte van de lading gelost hadden,za ik dat een van deze menschen die zich op den wagen had begeven een ledigezak van den wagen afnam en die bij de stapel ledige zakken welk reeds op het trottoir lag voegde. Voor de goede orde kan ik U nog med-deelen,dat dit gedaan werd door een blonden man. Nadat zij nog eenige zakken met aardappelen hadden ingedragen,zag ik,dat ook een andere man,die een bril draagt,een zak van den wagen afnam en deze bij de stapel voegde. Nadat zij den wagen op twee zakken aardappelen na,ge-lost hadden,kwam Op den Brouw buiten en telde tezamen met deze men-schen de ledige zakken waarna de beide personen zich met de paard en wagen verwijderden. Van hetgeen ik gezien had heb ik toen Op den Brouw verteld,waarna deze nog getracht heeft de personen na te gaan, doch heeft ze blijkbaar niet meer kunnen vinden".

Op mijn verzoek zijn beide getuigen Woensdag 9 September 1942,des voormiddags omstreeks 7.45 uur op de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat alhier verschenen en heb ik op hun aanwijzing aldaar voorloopig aangehouden en gehoord een mij bekend persoon,die mij des-gevraagd opgaf te zijn genaamd:
GUSTAAF FREDERIK REINOLD KNEMEIJER,
geboren te Amsterdam 1 April 1913,chauffeur,wonende Willem de Zwij-gerlaan 209 huis te Amsterdam-West,die mij als volgt verklaarde:
"Ik ben als personeel in dienst bij de firma van Grunsven groothandel in aardappelen, doch vervoer met paard en wagen voor de Amsterdamsche Combinatie van grossiers in Aardappelen. Deze aardappelen laad ik dan als regel op de Centrale Markt en bezorg ze bij de verschillende winkeliers in Amsterdam voor wie de aardappelen bestemd zijn. Zoo heb ik op 20 Augustus 1942,des namiddags omstreeks Het document bevat de weergave van een strafrechtelijk onderzoek naar kleinschalige fraude met de levering van aardappelen. De kern van de zaak is een observatie door twee getuigen in de Barentzstraat in Amsterdam.

• De waarneming: De getuigen (Willempje Scheling-Dekker en Alexander Jansen) zien hoe twee bezorgers aardappelen afleveren bij een winkelier (Op den Brouw). Zij merken op dat de bezorgers extra lege zakken van de wagen pakken en deze bij de stapel reeds geleverde (en lege) zakken leggen.
• De methode: Door extra lege zakken aan de stapel toe te voegen, wekken de bezorgers de indruk dat zij meer zakken aardappelen hebben binnengebracht dan in werkelijkheid het geval was. De winkelier telt immers de lege zakken om te bepalen hoeveel er geleverd is. In dit specifieke geval werden er volgens de getuigen twee extra lege zakken aan de stapel toegevoegd.

• Identificatie: Op basis van de signalementen (een blonde man en een man met een bril) en een confrontatie op de Centrale Markt op 9 september, wordt Gustaaf Frederik Reinold Knemeijer aangehouden. Hij verklaart werkzaam te zijn in de aardappeldistributie. Dit document stamt uit september 1942, een periode tijdens de Duitse bezetting van Nederland waarin voedsel schaars was en op de bon ging (distributiestelsel).

• Schaarste en Controle: Aardappelen waren een essentieel volksvoedsel. Fraude met de geleverde hoeveelheid was niet alleen een civielrechtelijk probleem tussen handelaar en winkelier, maar in oorlogstijd ook een economisch delict. Het feit dat de politie ('verbalisant') direct werk maakt van een aangifte over twee zakken aardappelen, onderstreept hoe nauwlettend de voedselvoorraad in de gaten werd gehouden.

• Locatie: De Barentzstraat ligt in de Zeeheldenbuurt in Amsterdam-West. De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat was (en is deels nog steeds) het logistieke hart van de Amsterdamse voedselvoorziening.
• Sociale Controle: De verklaringen laten een hoge mate van sociale controle zien; buurtbewoners en toevallige passanten (de kolenwerker) letten scherp op onregelmatigheden op straat.
• Organisatie: De genoemde "Amsterdamsche Combinatie van grossiers in Aardappelen" wijst op een koepelorganisatie die waarschijnlijk onder toezicht van de bezetter of de Rijksdienst voor de Voedselvoorziening de distributie reguleerde.