Proces-verbaal (verklaring). 26 september 1942. Eenige weken geleden werd op een middag,datum en uur zou ik U niet
meer met zekerheid zeggen,een zak aardappelen bezorgd door een knecht
van den aardappelengrossier Helms.Ik had dezen grossier,wiens paard
ik op gezette tijden van nieuwe hoefijzers voorzien al eens eerder
om wat aardappelen gevraagd.Voor de zak aardappelen welke mij toen
door den knecht van Helms werd bezorgd,heb ik ƒ 3.50 betaald."

Met betrekking tot de verklaring van Knemeyer en Spruyt,merk ik,ver-
balisant,het volgende op.Op grond van het feit,dat zij als regel bij
het lossen van aardappelen stukkende zakken terstond ruilen voor heele
zakken,mag worden afgeleid,dat zij dan ook als regel aardappelen laden
in heele zakken,wat niet uitsluit,dat een zak tijdens het vervoer op
de een of andere manier stuk kan geraken.
En heb ik hiervan dit proces-verbaal op den door mij afgelegden ambts-
eed opgemaakt en geteekend te Amsterdam 26 September 1942.

De ambtenaar bij het Marktwezen

(B.Felthuis).

[Handtekening: B. Felthuis]

Gezien:
De Commissaris van Politie
in de 2e Sectie 2e Afdeeling. * Inhoud: De heer B. Felthuis, een ambtenaar bij het Marktwezen die blijkbaar ook nevenactiviteiten had als hoefsmid (gezien zijn opmerking over het beslaan van het paard van de grossier), legt een verklaring af over een zak aardappelen die hij heeft gekocht voor 3,50 gulden.
* Onderzoek: Het document lijkt deel uit te maken van een onderzoek naar de handelwijze van de heren Knemeyer en Spruyt. Felthuis getuigt over de logistieke afhandeling: het direct omruilen van kapotte zakken voor hele zakken bij het lossen. Dit is een technisch detail dat relevant kan zijn in een zaak over fraude, diefstal of onjuiste administratie van schaarse goederen.
* Taalgebruik: Het document is opgesteld in de toen gangbare ambtelijke taal ("verbalisant", "stukkende zakken", "ambteed"). Opvallend zijn de ontbrekende spaties na komma's en punten, wat typerend kan zijn voor het snelle typewerk van die tijd. * Oorlogstijd: In september 1942 was Nederland ruim twee jaar bezet door nazi-Duitsland. Voedsel, waaronder aardappelen, was strikt gerantsoeneerd en de distributie werd streng gecontroleerd door de overheid en de politie.
* Marktwezen: De ambtenaren van het Marktwezen hielden toezicht op de handel in steden. In de bezettingsjaren was dit bureau nauw betrokken bij het bestrijden van de zwarte handel en het toezien op de correcte verdeling van goederen.
* Schaars goed: De prijs van ƒ 3,50 voor een zak aardappelen en de formele verklaring erover wijzen op de ernst waarmee zelfs kleine transacties werden nagetrokken als er een vermoeden was van onregelmatigheden bij grossiers of transporteurs.