Rapport van de controleurs van de Centrale Markt Amsterdam. Nº 77/88/1 M. 1042 12/10 [handgeschreven]

R A P P O R T

Op Vrijdag 18 September 1942 werd ons,controleurs Boon en Felthuis,door grossier Bekker,huurder van pakhuis A.5,mede gedeeld,dat hij op 31 Augustus 1942 aan kooper J.F.Maarsen, gevestigd Uiterwaardenstraat 128 alhier,een partij van 3275 k.g.roode kool had verkocht voor een bedrag van f 219,42. Deze partij was op 31 Augustus 1942 aangevoerd op de Centrale Markt door schipper Paarlberg en gelost aan de achterzijde van pakhuis D.8-Toen Bekker op 14 September de nota voor deze partij aan Maarsen aanbood,zou deze de nota hebben geweigerd omdat hij de bedoelde partij roode kool nimmer had ontvangen. Maarsen hierover door ons gehoord,verklaarde van Bekker op 31 Augustus een partijtje van 35 k.g.roode kool te hebben gekocht welke zich op pier D moest bevinden.Toen hij met een knecht van hem naar de bedoelde pier was gegaan om de 35 k.g roode kool op een driewieler te laden heeft hij daar wel een groote partij roode kool zien liggen doch niet het partijtje van 35 k-g.Maarsen heeft toen in het geheel geen roode kool geladen naar hij verklaarde en het geval gelaten voor wat het was-Hij weigert dan ook beslist de partij van 3275 k-g roode kool te betalen.Waar de geheele partij toch verdwenen bleek te zijn was de vraag wie of ze dan wel had weggehaald.Hoewel ~~wx~~wij,rapporteurs,elk afzonderlijk een onderzoek hebben ingesteld heeft dit,gezien de geringe aanwijzing die men ons kon verstrekken en in aanmerking genomen het tijdstip waarop Bekker ons eerst van dit geval in kennis stelde,geen resultaat gehad.Maarsen verklaarde zich bereid zoo noodig de 35 k.g roode te kool te betalen.

bedrijfschef
Ten een & ander mededeeling [gevolgd door pijl naar beneden]
doen aan Bekker en zaak
verder als afgedaan Amsterdam 12 October 1942
beschouwen Controleurs
GvB [paraaf]

Den Heer Bedrijfschef 15-10-42 [in rood potlood]
van de Centrale Markt. [getekend: J.P. Boon]
Bekker medegedeeld [getekend: Felthuis]
GvB [paraaf] Dit rapport documenteert een onopgeloste vermissing van ruim drie ton rode kool op de Amsterdamse Centrale Markt. De kern van de zaak is een tegenstrijdige verklaring tussen de grossier (Bekker) en de koper (Maarsen). Bekker claimt 3275 kg te hebben verkocht, terwijl Maarsen stelt slechts 35 kg te hebben besteld. Wanneer Maarsen de kleine bestelling wil ophalen, treft hij deze niet aan en vertrekt onverrichter zake. Later blijkt de gehele grote partij (3275 kg) van de kade te zijn verdwenen.

De controleurs Boon en Felthuis kunnen de dader of de partij kool niet traceren. Zij wijten dit falen aan het feit dat de grossier de vermissing pas achttien dagen na het incident rapporteerde, waardoor sporen en getuigenverklaringen niet meer bruikbaar waren. De zaak wordt uiteindelijk gesloten ("als afgedaan beschouwen") zonder dat de kool is teruggevonden of de verantwoordelijke is aangewezen. Het document stamt uit oktober 1942, een periode in de Tweede Wereldoorlog waarin de voedselvoorziening in Nederland onder grote druk stond. De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat was het hart van de Amsterdamse voedseldistributie. Door de Duitse bezetting was er sprake van schaarste, rantsoenering en een streng gereguleerd prijzensysteem.

Diefstallen van dergelijke grote hoeveelheden voedsel wijzen vaak op de bloeiende 'zwarte handel'. Omdat de prijzen op de zwarte markt vele malen hoger lagen dan de officiële prijzen, was het illegaal doorverkopen van partijen zeer lucratief. De late melding door grossier Bekker kan duiden op nalatigheid, maar in de context van de bezettingstijd werd dergelijke traagheid ook vaak bewust ingezet om illegale transacties of diefstal te maskeren voor de officiële controle-instanties.