Getypt rapport (proces-verbaal). 10 oktober 1942. Controleur Felthuis. De Bedrijfschef van de Centrale Markt. Nº 77/09/1 M. 1942 12/10 [stempel/handgeschreven]

R A P P O R T
[onderstreept]

Heden morgen omstreeks 11.45 uur v.m, constateerde ik, ondergeteeken-
de, controleur Felthuis, dat twee mij onbekende jongens bossen worte-
len verkochten van een handkar welke handkar geparkeerd stond in de
3e Bloemdwarsstraat hoek Bloemstraat. Deze jongens die mij later des
gevraagd opgaven respectievelijk te zijn genaamd:

Dirk Lehman ,
geboren te Amsterdam 7 Februari 1925, bakkersknecht en wonende
Laurierstraat 83/lll te Amsterdam-Centrum en:

Carl Heinrich Christiaan Edmund Lehman,
geboren te Amsterdam 14 Juni 1927, van beroep timmerman en eveneens
wonende Laurierstraat 81/lll te Amsterdam-Centrum,
verklaarden mij van een tuinder 300 bossen wortelen te hebben ~~geko~~
gekocht tegen 16 cent per bos, terwijl zij deze op hun beurt weer
verkochten tegen 18 cent per bos. Deze wortelen zouden zij des mor-
gens omstreeks 8.30 uur hebben overgenomen van den door hen bedoel-
den tuinder in de Jan van Galenstraat alhier. Wie deze tuinder was
konden zij evenwel niet vekklaren. Ik heb beide jongens aangehouden
en met de handkar wortelen overgebracht naar de Centrale Markt.
Aldaar bevinden zich de controleurs Klaasen en Bosse van de C.C.D.
afdeeling Technische Controle die dit geval van mij hebben overge-
nomen en een nader onderzoek zouden instellen. Zij mog vermeld, dat
de gebroeders Lehman niet in het bezit waren van een toegangskaart
voor de Centrale Markt.

Amsterdam 10 October 1942
controleur,

[handtekening: Felthuis]

Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt.

[handgeschreven annotaties:]
GvS [?]
Gezien 15-10-'42 [geparafeerd] Het document beschrijft de aanhouding van twee jonge broers (17 en 15 jaar oud) die wortelen verkochten op straat in de Jordaan. Ze hadden 300 bossen wortelen ingekocht voor 16 cent en verkochten deze voor 18 cent. Hoewel de winstmarge klein lijkt (2 cent per bos), was dit in 1942 een overtreding van de distributiewetten.

Opvallende details:
* Locatie: De verkoop vond plaats op de hoek van de 3e Bloemdwarsstraat en de Bloemstraat (Jordaan).
* Inkoop: De wortelen kwamen van een onbekende tuinder uit de Jan van Galenstraat (de locatie van de Centrale Markthallen).
* C.C.D.: De zaak werd overgedragen aan de Crisis Controle Dienst (C.C.D.), de instantie die tijdens de bezetting toezag op de naleving van prijsvoorschriften en distributieregels. Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) was er sprake van toenemende schaarste. Om prijsopdrijving en zwarte handel tegen te gaan, mochten goederen alleen via officiële kanalen en tegen vastgestelde prijzen worden verhandeld. De C.C.D. trad streng op tegen "sluikhandel".

De broers Lehman probeerden waarschijnlijk wat extra geld te verdienen in een tijd van grote armoede. Omdat ze geen officiële toegangskaart voor de Centrale Markt hadden en de herkomst van de goederen niet exact konden aantonen ("konden zij evenwel niet verklaren"), werden ze als verdachten van illegale handel gezien. Het document illustreert de strikte controle op de voedselvoorziening en de dagelijkse overlevingsstrijd van Amsterdammers tijdens de hongerjaren. Felthuis (Controleur)