Officieel rapport / Proces-verbaal van de Centrale Markt Amsterdam. № 77/104/1 M. 1942 16/12 R A P P O R T.

Eenige weken geleden werd mij rapporteur door de bewakers van het parkeerterrein medegedeeld, dat er regelmatig van aldaar geparkeerde karren kisten werden ontvreemd. Zij hadden het vermoeden dat een knecht van de kooper Doorman, zich aan deze handeling schuldig maakte. Het was hun meerdere malen opgevallen, dat deze jongen tegen donker met zijn handkar probeerde om ongezien deze neer te zetten en dan van de gelegenheid gebruik maakte om eenige kisten die op een kar in zijn nabijheid stond, eenige kisten af te nemen en deze dan op zijn kar plaatste. Donderdag avond 10 December 1942, omstreeks 5.30 uur n.m., zag een der bewakers, genaamd Benschdorp, dat deze jongen een kist van een andere handkar afnam en deze op zijn kar plaatste, waarna hij zich verwijderde. Een en ander werd mij door Benschdorp medegedeeld, doch daar het inmiddels donker geworden was, heb ik dezen jongen niet kunnen aanhouden. Op Vrijdag 11 December 1942 omstreeks 8.15 uur v.m., heb ik op het bewaakte parkeerterrein van de Centrale Markt aangehouden een jongeman die mij desgevraagd opgaf te zijn genaamd:

LODEWIJK HENDRIKUS GALJAART,
geboren te Amsterdam 14 Augustus 1924, fabrieksarbeider, wonende Campanulastraat 38 huis te Amsterdam-N. Hij verklaarde;

"Op Donderdag 10 December 1942 omstreeks 5.30 uur bevond ik mij op het bewaakte parkeerterrein van de Centrale Markt alwaar ik een handkar met eenige ledige kisten voor mijn baas had neergezet, Van een handkar welke naast die van mijn baas stond heb ik een ledige kist afgehomen en op de kar van mijn baas gelegd. Ik deed dit met de bedoeling [“de” is boven de regel toegevoegd] om de door mij weggenomen kist tegelijk in te leveren met de kisten van mijn baas ~~xxxxxxx~~ [doorgehaald]. Het geld dat ik voor deze kist wilde ontvangen wilde ik voor mijzelf houden."

Desgevraagd ontkende Galjaart zich reeds eerder op die manier aan diefstal van ledige kisten te hebben schuldig gemaakt en verklaarde hij dat dit de eertste [sic] keer was. Bij onderzoek is mij, rapporteur gebleken, dat kooper J. Slagt, de eigenaar van ~~deze~~ [doorgehaald] van de gestolen kist was. Hij doet aangifte en zal door mij tegen Galjaart proces verbaal worden opgemaakt. Toegangskaart voor de Centrale Markt van Galjaart gaat hierbij.

[Handgeschreven aantekeningen in het midden:]
77/104/2
14 dagen wegens diefstal
en voorstel 4 maanden
aan W.h.M.
77/104/3

Amsterdam 12 December 1942
Controleur,
[Handtekening: J. Puran? / Puran.]

[Links onder:]
Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt. Dit document is een intern rapport van de controledienst van de Centrale Markthallen in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het beschrijft de aanhouding van de 18-jarige Lodewijk Hendrikus Galjaart, die op heterdaad is betrapt bij het stelen van een lege veilingkist.

Belangrijke elementen:
* Modus operandi: De verdachte gebruikte de drukte en de inval van de duisternis op het parkeerterrein om kisten van andere handkarren over te laden naar de kar van zijn werkgever, om deze vervolgens voor eigen gewin in te leveren (statiegeld of verkoop).
* Bekentenis: Galjaart legt een volledige bekentenis af, maar stelt dat het zijn eerste keer was, ondanks eerdere vermoedens van de bewaking.
* Strafmaat: De handgeschreven notities onderaan zijn cruciaal. Ze duiden op een directe bestraffing: 14 dagen voor de diefstal en een voorstel voor 4 maanden (mogelijk tuchthuis of werkkamp, gezien de afkorting "W.h.M.", wat zou kunnen verwijzen naar een specifieke strafinstantie of de "Wehrmacht" autoriteiten, hoewel dat laatste ongebruikelijk is voor een kleine diefstal). Het incident vindt plaats in december 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat waren in deze periode het logistieke hart van de voedselvoorziening in Amsterdam. Door de toenemende schaarste en de invoer van distributiebonnen werden zaken als emballage (kisten) en brandstof zeer kostbaar.

Diefstal op de markt werd in oorlogstijd zwaar bestraft, omdat het de voedseldistributie ontregelde. De verdachte, een achttienjarige "fabrieksarbeider" die als knecht voor een handelaar (kooper) werkte, valt onder de categorie kleine criminaliteit gedreven door armoede of de zwarte markt. De Campanulastraat, waar hij woonde, ligt in Amsterdam-Noord (de Bloemenbuurt), een typische arbeiderswijk uit die tijd.

De strenge toon en de voorgestelde maandenlange detentie voor het stelen van slechts één kist illustreren de harde hand van de wetshandhaving tijdens de bezettingsjaren. J. Puran J. Slagt N. Hij Wehrmacht