Getypt officieel rapport. 12 december 1942. [Bovenaan de pagina, handgeschreven en stempels]
1726
No. 77/105/1 M. 1942 16/12
V

[Hoofdtekst]
R A P P O R T

Door kooper Th.J.Groenestijn, wonende en zaakhoudende Ter Haar-
straat 18 alhier, werd ons op 11 December 1942 medegedeeld, dat de
kruidenier C.B.M.Mersmann, wonende en zaakhoudende Ter Haarstraat-
14 alhier, regelmatig veel fruit te koop heeft, terwijl hij, Groene-
stijn, bijna geen fruit op de Centrale Markt kan bekomen. Naar aan-
leiding van deze klacht hebben wij op 11 December een onderzoek in-
gesteld in de zaak van Mersmann, welke inderdaad als kruidenierszaak
moet worden aangemerkt en op de achterplaats aangetroffen 14 kis-
ten druiven 3 kisten stoofperen en ongeveer een halve kist appel-
en. Mersmann vertoonde ons twee notas van de firma Hakker, gevestigd
in pakhuis B.3 van de Centrale Markt en respectievelijk gedateerd
26 November 1942 en 3 December 1942, waaruit bleek, dat hij 15 kiste[n]
druiven heeft gehad op 26 November en 15 kisten op 3 December 1942.
Met betrekking tot de stoofperen verklaarde Mersmann deze reeds
geruimen tijd in zijn bezit te hebben doch ook van Hakker te hebben
betrokken. Dat hij deze producten boven de vastgestelde prijs heeft
gekocht is ons niet kunnen blijken. Bij onderzoek is ons voorts
gebleken, dat Mersmann door de Ned: Groente en Fruitcentrale is erkend
erkend onder K.53289 en ook in het bezit is van een erkenning van
de Vakgroep detaillisten onder 17371. Hij heeft als kooper toegang
tot de Centrale Markt sinds Juni 1942. Naar Mersmann ons nog ver-
klaarde werden de artikelen die hij voordien van de Centrale Markt
betrok hem door de grossier op bestelling geleverd. Bij informatie
werd ons door F. Hartman, die de verkoop bij de firma Hakker regelt,
bevestigd hetgeen door Mersmann was verklaard.

Amsterdam 12 December 1942
de controleurs

[Handtekening 1: J.P. Wurm]
[Handtekening 2: G. Ulthoe...]

Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt,
[Handtekening/paraaf] * Aanleiding: Een ondernemer (Groenestijn) heeft zijn buurman (Mersmann) aangegeven bij de autoriteiten. De kern van de klacht is een gevoel van onrechtvaardigheid: Mersmann heeft wel fruit, terwijl Groenestijn (ook een "kooper") op de Centrale Markt niets kan krijgen.
* Onderzoek: De controleurs hebben de voorraad fysiek gecontroleerd op de "achterplaats" van de winkel. Zij vonden daar aanzienlijke hoeveelheden fruit (druiven en peren).
* Rechtvaardiging: Mersmann kan zijn voorraad legitimeren met facturen van een firma (Hakker) op de Centrale Markt. Ook beschikt hij over de noodzakelijke ambtelijke erkenningen. Er wordt expliciet vermeld dat er geen bewijs is voor het betalen van prijzen boven de vastgestelde limieten (zwarte handel).
* Resultaat: Het rapport lijkt Mersmann vrij te pleiten. De verklaringen worden bevestigd door de leverancier (F. Hartman). Dit document stamt uit december 1942, de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.
* Schaarste en Distributie: Voedsel en luxe goederen zoals fruit waren schaars en de handel stond onder streng toezicht van de bezetter en Nederlandse instanties. Er golden maximumprijzen om inflatie en woekerwinsten te voorkomen.
* Sociale Controle: Het document is een treffend voorbeeld van de gespannen sfeer tussen burgers. Schaarste leidde vaak tot wantrouwen en "verraad" of aangifte bij de autoriteiten, soms uit rechtvaardigheidsgevoel, soms uit jaloezie of onderlinge concurrentie.
* Bureaucratie: De vermelding van specifieke registratienummers (Ned. Groente en Fruitcentrale, Vakgroep detaillisten) toont de vergaande regulering van de economie tijdens de oorlogsjaren aan. De Centrale Markt in Amsterdam fungeerde als de cruciale spil in deze gecontroleerde distributieketen.