Getypt rapport (proces-verbaal van bevindingen). [Stempel linksboven:] Nº 77/206/1 M.1942 17/12

R A P P O R T.

Op Maandag 23 November 1942 deelde de kooper A. Thoen, wonende Mercatorstraat 72/1 ons mede, dat van hem 23 ledige kisten, afkoms stig van de veiling te Kwintsheul verdwenen waren. Deze kistem zou Thoen op 21 November 1942, omstreeks 8,30 uur v.m. op pier B aan de achterzijde van pakhuis 7 hebben neergezet. Tevens had Thoen reeds vernomen, dat op 23 November 1942 door een knecht van kooper W.J. F.H. Rooseman 23 ledige kisten waren ingeleverd bij de Amsterdam- sche Fustcentrale op pier B. Bij onderzoek is ons, rapporteurs, het volgende gebleken. Pieter Jacobus Bommezijn, geboren te Amster- dam 16 October 1921, wonende Houtrijkstraat 27 huis, die als persone neel in dienst is bij genoemden Rooseman, verklaarde inderdaad 23 ledige kisten op naam ~~xxx~~ en met medeweten van zijn baas te hebben ingeleverd bij de Amst: Fustcentrale. Deze kisten had hij, Bommezijn dienzelfden ochtend geladen op pier B. Volgens Bommezijn gebeurd het namelijk wel meer, dat zijn baas ledige kisten heeft staan op tuinders plaats 52 van genoemden pier. Toen hem, Bommezijn door de knecht van ter Punt, genaamd J. Schijffers, geboren te Amsterdam 23 April 1925, winkelbediende, wonende Barth: Diasstraat 31/11 te A.dam werd medegedeeld dat er een partij kisten op plaats 52 stond en deze waarschijnlijk van zijn baas, Rooseman, waren heeft hij Roose- man hier naar gevraagd en van deze toestemming gehad om de kisten in te leveren bij de Amst: fustcentrale. Rooseman hierover door ons gehoord, bevestigde hetgeen door Bommezijn was verklaard. Rooseman verklaarde in de veronderstelling te zijn geweest dat zijn zoon L. Rooseman, die ook bij hem als personeel in dienst is, de kisten voorloopig ~~opg~~ op genoemde tuindersplaats had gezet. Deze zoon, al- dus Rooseman, verzorgt hoofdzakelijk de ledige kisten voor mij. De knecht van ter Punt weet, dat ik bij erge drukte mijn ledige kisten wel eens op de tuindersplaats laat zetten om ze dan later in te leveren. Afgaande op dien knecht heb ik toen aan Bommezijn gezegd dat hij de kisten maar moest inleveren. Ik acht het niet onmogelijk dat ik daardoor toestemming heb gegeven om op mijn naam kisten in te leveren welke in werkelijkheid niet van mij waren. Hierna ~~hebbe~~ ben wij nog gehoord, J. Schijffers, personeel van grossier K.F. ter Punt, die ongeveer wel hetzelfde verklaarde als Bommezijn en kooper Rooseman. Nu zou voor het verder afdoen van dit geval den weg zijn geweest dat wij ook L. Rooseman hadden gehoord. Dit hebben wij opzet telijk niet gedaan en wel om de volgende reden. Het is H. Klok, bedrijfsleider van de Amst: fustcentrale reeds eerder opgevallen, dat door personeel van Rooseman opmerkelijk groote hoeveelheden ledige kisten zijn ingeleverd. En niet alleen bij de Amst: fustcentrale ook bij Barend van Dijk zou Rooseman volgens Klok veel ledige kisten inleveren. Waar man bij de Amst: Fustcentrale een ^ontzaglijk te kort heeft aan ledige kisten, acht Klok het niet onmogelijk, dat de koope Rooseman met zijn zoon en knecht of mogelijk zijn zoon en den knecht geregeld ledige kisten hebben gestolen op de Centrale Markt. De cij fers welke ons door Klok zijn genoemd, met betrekking tot het inge leverde ledige fust door Rooseman of diens personeel, doen inder- daad vermoeden dat wij hier met een complot te maken hebben. Het onderzoek wordt door ons voortgezet en zal hiervan te zijner tijd bij afzonderlijk rapport door ons melding worden gemaakt van de bevindingen. De 23 ledige kisten welke Bommezijn bij de Amst: Fust- centrale heeft ingeleverd zijn voorloopig in het pakhuis van deze Centrale opgeslagen.

Amsterdam 25 November 1942
Controleurs,

Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt.

[Handtekening 1: onleesbaar, mogelijk A. Pijper]
[Handtekening 2: S. Elshuis]

[Handgeschreven aantekening links:] T 5 uittr.
[Handgeschreven paraaf linksonder] * Taalgebruik: Het rapport is opgesteld in zakelijk-ambtelijk Nederlands. Er zijn diverse typefouten en afbrekingen die typerend zijn voor handmatige typekmachines uit die tijd (bijv. "afkoms stig", "kistem", "persone neel").
* Inhoud: Wat begint als een simpele verwisseling van 23 kisten op "tuindersplaats 52", escaleert gedurende het rapport naar een verdenking van grootschalige, systematische diefstal. De controleurs vermoeden een "complot" tussen koper Rooseman, zijn zoon en zijn personeel.
* Correcties: In de tekst zijn handmatige correcties zichtbaar, zoals het doorhalen van foute aanslagen ("xxx", "opg") en het met een caret-teken (^) invoegen van het woord "ontzaglijk".
* Signum:* Het document is gericht aan de Bedrijfschef van de Centrale Markt en ondertekend door twee controleurs. Dit document stamt uit november 1942, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er een grote schaarste aan goederen en materialen, waaronder verpakkingsmateriaal zoals houten veilingkisten (fust). De Centrale Markt in Amsterdam was een cruciaal punt voor de voedselvoorziening. Vanwege de schaarste en de distributieregels was de controle op fust zeer streng; lege kisten hadden een aanzienlijke economische waarde en diefstal ervan werd hoog opgenomen. Het rapport toont de bureaucratische controle die destijds op de markt werd uitgeoefend door aangestelde controleurs.