Officieel rapport van de controleurs van de Centrale Markt in Amsterdam. 10 december 1942. [Stempel/Kenmerk linksboven:] Nº 77/106/2 M. 1942 12/12

[Titel:] R A P P O R T

In aansluiting op ons rapport van 25 November 1942,betreffende het geval met de 23 ledige kisten van kooper A.Thoen,kunnen wij thans vermelden,dat deze op 23 November 1942 zijn gestolen door
JOANNES SCHIJFFERS,
geboren te Amsterdam 26 April 1925,knecht bij den grossier K.F.Terpunt en wonende Barth.Diazstraat 31/II te Amsterdam.
Schijffers had deze kisten voorloopig neergezet op tuindersplaats 52 van pier B in de verwachting,dat ze later op den dag zouden worden ingeleverd door:
LEENDERT ROOSEMAN,
geboren te Amsterdam 5 Mei 1924,personeel bij grossier J.Star, wonende Westzaanstraat 24 huis te Amsterdam.
Leendert Rooseman hielp op de Centrale Markt namelijk ook zijn vader,de kooper W.J.H.F.Rooseman.De inlevering van ledige kisten werd namelijk door Leendert Rooseman verzorgd.
Bij onderzoek is ons,rapporteurs,voorts gebleken,dat Schijffers en Rooseman ook voordien geregeld ledige kisten hebben gestolen van pier B.Naar Leendert Rooseman ons verklaarde zouden zij dit reeds een half jaar achtereen hebben gedaan en per week voor ongeveer f 80 aan ledige kisten hebben ontvreemd.
Schijffers en Rooseman zijn door ons aangehouden en respectievelijk op 9 December en 8 December onverwijld ter beschikking gesteld van den heer Commissaris van Politie in de 2e sectie op wiens last beiden in verzekering zijn gesteld.Proces verbaal van de aanhouding gaat hierbij. Tevens hebben wij bij dit rapport gevoegd de toegangskaart voor de Centrale Markt van Schijffers.
Rooseman verklaarde zijn toegangskaart voor de Centrale Markt te hebben verloren.Uit de administratie van het Kaartenkantoor is gebleken,dat hij wel een toegangskaart heeft gehad als personeel van grossier Star.

Amsterdam 10 December 1942
de Controleurs,

[Onderschrift:]
Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt.

[Handtekening:]
(onleesbaar, mogelijk Felthuis)

[Handgeschreven aantekeningen onderaan:]
GvG # 77/106/3
Leendert Rooseman en J. Schijffers 14 dagen uitsluiten
Dir. [..] diefstal en voorstel
77/106/4 W.C.M. van onbep. tijd i.v.m. ernst v. gepl. feiten [..] 16/12 '42 * De feiten: Twee jonge mannen, werkzaam op de markt, hebben stelselmatig lege kisten gestolen. Wat begon als een onderzoek naar 23 kisten, bleek een structurele diefstal die al een half jaar gaande was.
* Economische waarde: De diefstal had een omvang van ongeveer 80 gulden per week. Gezien het prijspeil in 1942 (tijdens de bezetting) was dit een aanzienlijk bedrag, vergelijkbaar met meerdere weeklonen.
* Modus operandi: Schijffers (knecht) stal de kisten en zette ze klaar op een specifieke plek (tuindersplaats 52), waarna Rooseman (zoon van een koper) ze officieel "inleverde" om het statiegeld of de waarde te innen.
* Sancties: Naast strafrechtelijke vervolging door de politie (in verzekering stelling), volgde er een administratieve straf van de markt zelf. Waar eerst sprake was van 14 dagen ontzegging van de toegang, werd dit later omgezet naar een uitsluiting voor onbepaalde tijd vanwege de ernst en de planmatige opzet ("geplande feiten"). Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland. De Centrale Markt in Amsterdam (de huidige Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was een cruciaal distributiepunt voor voedsel. Vanwege de schaarste in oorlogstijd waren zaken als emballage (kisten) zeer waardevol en streng gereguleerd.

De tekst illustreert de strenge controle op de markt: medewerkers hadden toegangskaarten nodig die via een centraal "Kaartenkantoor" werden beheerd. De betrokkenheid van de "2e sectie" van de politie duidt op de directe lijn tussen marktcontrole en justitiële autoriteiten in die tijd. Het feit dat de daders jonge tieners waren (17 en 18 jaar) was niet ongebruikelijk; veel jongeren werkten in die tijd al volwaardig mee in de handel.