Handgeschreven verslag of ambtelijke notitie op gelinieerd papier. (4)

Ik merk hierbij op, dat een voor een ordening van den handel op de C.M. zoo belangrijke zaak ten slotte niet kon worden ingevoerd, omdat enkele handelaren zich daartegen verzetten. Het overgroote deel van groot-, zoowel als kleinhandel en zeker de organisatie-bestuurders hadden hun volle medewerking toegezegd en het was m.i. dan ook zeer te betreuren, dat deze aangelegenheid noodwendig is moeten blijven rusten.

Intusschen is er op het gebied van de betaling op de C.M. het een en ander veranderd.

In de eerste plaats moge ik memoreeren, dat de aardappelen in distributie werden gebracht; het gevolg hiervan was, dat de kleinhandelaren slechts aardappelen van de Vebeva konden betrekken, wanneer hun toewijzingen contant werden betaald. Voorts is dit winterseizoen de groente-grossiers-combinatie overgegaan tot een gekontroleerde verkoop van de voornaamste winterproducten, waarbij betaling slechts à contant via de secret. Middenstandsbank, welke hiertoe een bijkantoor op de C.M. vestigde, kon plaatsvinden. Door een en ander was een zeer groot gedeelte van de verkoopen op de C.M. reeds in geheele andere banen en wel de "contante" geleid, zonder dat hiertegen ook maar een enkele klacht van de zijde van den kleinhandel werd gehoord. Naar mijn meening is dit wel het beste bewijs, dat de tijd thans rijp is om algemeen geldende voorschriften op het gebied van de betaling van overheidswege uit te vaardigen. Daarbij komt nog, dat de twee zwakke punten in de vroeger opgestelde regeling, (dat waren de kleinhandels-afdeeling en de markttuinders, waar kleinhandelaren die wegens wanbetaling niet meer door grossiers mochten worden bediend, altijd nog terecht konden) thans automatisch zijn opgelost! De markttuinders moeten thans nl. veilen en de veiling verkoopt uitsluitend aan groothandelaren! * Kernboodschap: De schrijver pleit voor officiële overheidsregulering van contante betalingen op de Centrale Markt. Hoewel een eerdere poging tot vrijwillige ordening strandde op verzet van een minderheid, is de praktijk door de oorlogsomstandigheden (distributie en schaarste) feitelijk al verschoven naar contante betaling.
* Structuur: De tekst begint met een terugblik op een mislukte poging tot marktordening, beschrijft vervolgens de huidige feitelijke situatie (gedwongen door distributiemaatregelen) en concludeert dat de weg nu vrij is voor dwingende regelgeving.
* Belangrijke termen:
* C.M.: Centrale Markt (waarschijnlijk die van Amsterdam).
* Vebeva: De Verkooporganisatie voor de Betuwsche Veilingen, of breder de organisatie die tijdens de bezetting de aardappelstroom controleerde.
* Middenstandsbank: De bank die een fysiek kantoor op de markt opende om de geldstroom te reguleren.
* Wanbetaling: Voorheen konden "slechte" betalers uitwijken naar de rechtstreekse verkoop door tuinders, maar dit "lek" is nu gedicht omdat tuinders verplicht zijn via de veiling te verkopen aan groothandelaren. Dit document biedt een inkijk in de economische herstructurering van de Nederlandse voedselvoorziening tijdens de Tweede Wereldoorlog. De bezetter en de Nederlandse bureaucratie gebruikten de schaarste en het distributiesysteem om meer grip te krijgen op de geldstromen en de handel. De overgang van krediet (vaak informeel en risicovol) naar een systeem van uitsluitend contante betaling via een bankinstelling was een grote administratieve omslag. Het document illustreert hoe "noodmaatregelen" werden aangegrepen om langgekoesterde wensen voor marktordening, die in vredestijd op weerstand stuitten, alsnog door te voeren.