20 november 1942. Ed. Leeuw, Snoekjesgracht 3, Amsterdam. Directeur afdeling Marktwezen, Amsterdam. Nº/103/179/1 M. 1942 21/11

374 / 1942
20 November

Weled Heer
Directeur
afd Marktwesen
Mijnheer

Hiermede verzoekt ondergetekende, Ed. Leeuw
Snoekjesgracht 3 alhier vaste plaatshouder
van de markt afd. Gaaspstraat eenige
inlichtingen Ik sta al jaren op de markt
zoo wel nieuwmarkt als waterloo plein
en Westerstraat Steed op de markten te
Amsterdam Ook als vaste plaats houder
te Haarlem Hilversum en Utrecht
Maar de laatste toestanden was ik vooral
weer aangewezen te Amsterdam
Waterloo plein was hier de eerste loot plaats
(los) toen ik daar een tijd gestaan heb
heb ik overplaatsing gevraagd naar de
Gaaspstraat Toen was ik daar ook
als losse plaatshouder
Zoo doende u mijn markt kaart
ende leg. als vaste plaatshouder
af gestempeld op de datum van
13 Juli 42 al hoewel ik al die tijd
dan weer op de Nieuwmarkt heb gestaan
tot dat de tijd aan kwam om op een Joodsche
markt plaats te nemen
In Uwe boeken Kan Ued zien dat ik toch
jaren op de markt gestaan heb In deze brief verzoekt Ed. Leeuw, wonende aan de Snoekjesgracht 3 in Amsterdam, om inlichtingen betreffende zijn status als marktkoopman. Hij voert aan dat hij al jarenlang op diverse markten in Amsterdam (Nieuwmarkt, Waterlooplein, Westerstraat) en andere steden (Haarlem, Hilversum, Utrecht) heeft gestaan, zowel als 'losse' als 'vaste' plaatshouder.

De kern van zijn schrijven lijkt te draaien om zijn registratie. Hij vermeldt dat zijn marktkaart en legitimatiebewijs op 13 juli 1942 zijn afgestempeld als vaste plaatshouder voor de markt aan de Gaaspstraat. Hij benadrukt dat hij na die datum nog op de Nieuwmarkt heeft gestaan, totdat hij verplicht werd over te stappen naar een "Joodsche markt". Met deze brief probeert hij waarschijnlijk zijn rechten als jarenlange marktkoopman te bevestigen in een bureaucratisch systeem dat op dat moment sterk aan verandering onderhevig was. De brief is geschreven in november 1942, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De context is die van de toenemende uitsluiting en isolatie van Joodse burgers. Vanaf 1941 voerden de bezetters maatregelen in waarbij Joodse marktkooplieden niet langer op reguliere markten mochten staan. Er werden specifieke 'Joodse markten' ingesteld (zoals bij de Gaaspstraat, het Waterlooplein en de Nieuwmarkt), waar alleen Joden mochten verkopen aan uitsluitend Joods publiek.

De afzender, Ed. Leeuw, woonde aan de Snoekjesgracht, midden in de oude Jodenbuurt. Gezien zijn achternaam, zijn woonplaats en het feit dat hij verplicht werd naar een "Joodsche markt" (de markt aan de Gaaspstraat was een van de aangewezen locaties) te verhuizen, is het zeker dat hij een Joodse Amsterdammer was die probeerde te overleven binnen de steeds beperktere marges die de bezetter hem liet. De datum op zijn kaart, 13 juli 1942, valt samen met de periode waarin de grootschalige deportaties vanuit Amsterdam naar kamp Westerbork begonnen. Marktwezen