Ambtelijke correspondentie / Brief (concept of afschrift). 26 mei 1943. [Linksboven in de marge:]
Vischverdeeling
klacht over
winkelier
Mooijer Puul

[Rechtsboven:]
A’dam, 26/5 1943
W. G. M.
46A/193/2 [in rood]

[Inhoud:]
Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 19 Mei jl. om advies ontvangen stuk No 264 LM. 1943 heb ik de eer U te berichten, dat omtrent Mooijer Puul (Volendam) nog nimmer van de zijde van het publiek klachten zijn ingekomen. Puul is evenwel, precies als alle andere winkeliers, gerechtigd om zijn visch alleen aan zijn vaste klanten te verkoopen.

Ingevolge uw opdracht wordt momenteel onzerzijds een regeling voorbereid, waarbij de winkeliers zullen worden verplicht klantenlijsten bij te houden. Steekproefsgewijs zal dan worden nagegaan... * Onderwerp: De brief is een reactie op een eerdere instructie of klacht (stuk No 264 LM) betreffende een visboer in Volendam genaamd Mooijer, lokaal bekend als "Puul".
* Juridische/Reglementaire status: De schrijver stelt vast dat er tot nog toe geen publieke klachten bekend zijn. Belangrijker is de vaststelling van het toenmalige recht van winkeliers: zij mochten hun beperkte voorraad (vis) exclusief aan hun "vaste klanten" verkopen. Dit was een veelvoorkomend punt van conflict tijdens de schaarste in de oorlogsjaren.
* Bestuurlijke maatregel: Het document kondigt een nieuwe, strengere controle aan. Winkeliers worden verplicht klantenlijsten bij te houden om de distributie te kunnen controleren via steekproeven. Dit wijst op een overgang van een relatief vrije verkoop aan vaste klanten naar een strakker gereguleerd distributiesysteem. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (mei 1943). Tijdens deze jaren was de voedselvoorziening een kritiek en zwaar bureaucratisch proces. De "Vischverdeeling" hield toezicht op de distributie van vis, die vaak schaars was omdat de visserij op de Noordzee door de oorlogsvoering grotendeels stil lag (alleen de binnenvisserij, zoals op het IJsselmeer bij Volendam, was nog beperkt mogelijk).

De naam "Mooijer" is een zeer bekende en wijdverspreide familienaam in Volendam. De toevoeging "Puul" is een typisch Volendamse bijnaam (vletnaam) om onderscheid te maken tussen de verschillende takken van de familie. De vermelding van "vaste klanten" illustreert de sociale spanningen in de dorpen: wie geen 'vaste klant' was of niet goed lag bij de winkelier, kreeg vaak geen eten, wat leidde tot officiële klachten bij de autoriteiten.