Medische verklaring / doktersattest.
Origineel
Medische verklaring / doktersattest. 9 maart 1943 (geschreven als 9.III.1943). J. S. van der Hal, arts (Genees-, Heel- en Verloskundige). [Gedrukte briefkop:]
J. S. VAN DER HAL,
ARTS.
GENEES-, HEEL- EN
VERLOSKUNDIGE.
N. HEERENGRACHT 45.
Telefoon 46242.
Spreekuur: 1-2.
Ziekenfonds: 8-9½.
R.
[Handgeschreven toevoeging rechtsboven:]
AMSTERDAM, 9. III. 1943
[Schuin in potlood/pen:] opbergen [onleesbare paraaf] 20/3
[Handgeschreven tekst corpus:]
Dhr Duits is niet in staat naar de markt
te gaan, wegens ongesteldheid.
[Handtekening:] J.S. v.d. Hal
[Stempels en ambtelijke aantekeningen:]
[Paars stempel linksonder, diagonaal:] GEZIEN INSPECTEUR
[Met pen door stempel geschreven:] de Klerk
[In het midden met pen:] H. 130
[Rechtsonder, handgeschreven naam/paraaf:] Haafen [?]
[Paars stempel onderaan:] No. 103/11/1 M. 1943 20/3 Het document is een kort ziekteattest waarin de Amsterdamse arts Jacob Salomon van der Hal verklaart dat een patiënt (de heer Duits) vanwege "ongesteldheid" niet in staat is om naar de markt te gaan. De vage term 'ongesteldheid' werd in die tijd vaak gebruikt als algemene medische reden voor verzuim.
Opvallend zijn de sporen van een streng administratief proces. De stempel "GEZIEN INSPECTEUR" met de handgeschreven naam "de Klerk" wijst op een officiële controle. In de context van 1943 moesten medische verklaringen voor Joodse burgers vaak getoetst worden door inspecteurs (bijvoorbeeld van de Joodsche Raad of de bezettende macht) om te controleren of er geen sprake was van een 'geveinsde' ziekte om aan verplichtingen of deportatie te ontkomen. De onderste stempel met de datum 20 maart 1943 toont aan dat de verwerking elf dagen na de uitschrijving werd voltooid. Dit document is een aangrijpende illustratie van het dagelijks leven in de Joodse buurt van Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De Nieuwe Heerengracht vormde het hart van deze wijk; op nummer 45 hield dr. J.S. van der Hal praktijk. Veel Joodse artsen probeerden hun patiënten te helpen door verklaringen af te geven die hen tijdelijk konden vrijstellen van zware arbeid of transport (een zogenaamde 'Sperre').
De arts zelf, Jacob Salomon van der Hal (geboren in 1878), heeft de oorlog niet overleefd. Hij werd gedeporteerd en is op 15 oktober 1944 in Auschwitz vermoord. Dit kleine briefje is daarmee niet alleen een administratief bewijsstuk, maar ook een tastbare herinnering aan de zorgverlening onder de meest precaire omstandigheden. Duits (De heer) J.S. v.d. Hal
Samenvatting
Het document is een kort ziekteattest waarin de Amsterdamse arts Jacob Salomon van der Hal verklaart dat een patiënt (de heer Duits) vanwege "ongesteldheid" niet in staat is om naar de markt te gaan. De vage term 'ongesteldheid' werd in die tijd vaak gebruikt als algemene medische reden voor verzuim.
Opvallend zijn de sporen van een streng administratief proces. De stempel "GEZIEN INSPECTEUR" met de handgeschreven naam "de Klerk" wijst op een officiële controle. In de context van 1943 moesten medische verklaringen voor Joodse burgers vaak getoetst worden door inspecteurs (bijvoorbeeld van de Joodsche Raad of de bezettende macht) om te controleren of er geen sprake was van een 'geveinsde' ziekte om aan verplichtingen of deportatie te ontkomen. De onderste stempel met de datum 20 maart 1943 toont aan dat de verwerking elf dagen na de uitschrijving werd voltooid.
Historische Context
Dit document is een aangrijpende illustratie van het dagelijks leven in de Joodse buurt van Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De Nieuwe Heerengracht vormde het hart van deze wijk; op nummer 45 hield dr. J.S. van der Hal praktijk. Veel Joodse artsen probeerden hun patiënten te helpen door verklaringen af te geven die hen tijdelijk konden vrijstellen van zware arbeid of transport (een zogenaamde 'Sperre').
De arts zelf, Jacob Salomon van der Hal (geboren in 1878), heeft de oorlog niet overleefd. Hij werd gedeporteerd en is op 15 oktober 1944 in Auschwitz vermoord. Dit kleine briefje is daarmee niet alleen een administratief bewijsstuk, maar ook een tastbare herinnering aan de zorgverlening onder de meest precaire omstandigheden.