Getypte brief/instructie (doorslag of origineel op dun papier).
Origineel
Getypte brief/instructie (doorslag of origineel op dun papier). De Contact-Commissaris voor Amsterdam. - 2 -
schijnlijk bij het personeel thuis moeten worden bezorgd.
Slechts het diensthoofd mocht direct in het bezit van de
verzegelde enveloppe worden gesteld. Wanneer U derhalve van
mij of namens mij bericht ontvangt, dat de armbanden mogen
worden uitgereikt, kunt U de enveloppe openen en is U in
de gelegenheid, U naar Uw kantoor te begeven. Het lijkt mij
daarom gewenscht reeds thans een plan op te stellen, waar-
in is aangegeven, op welke wijze de armbanden onder Uw per-
soneel worden gebracht. Het personeel kan dan met dit plan
op de hoogte worden gebracht, opdat het weet, hoe het moet
handelen. Voor de groepen handelaren hebben wij het volgende
plan opgesteld. Mogelijk kunt U aanleiding vinden, dit schema
ook voor Uw Dienst te volgen. Om de groep grossiers in
groenten en hun personeel als voorbeeld te nemen:
De Heer Dijkstra komt als eerste persoon bovenaan
te staan; hij verdeelt het aantal armbanden in 3 deelen en
brengt deze bij 3 adressen van zijn groep, welke adressen van-
zelfsprekend zooveel mogelijk in zijn buurt moeten liggen.
Deze 3 adressen deelen nadat zij een armband voor zich heb-
ben gehouden elk voor zich hun pak weer in drieën en be-
zorgen de armbanden daar enz. Men krijgt dus de spreiding
1 - 3 - 9 - 27 - 81 enz. Ieder lid van de desbetreffende
groep dient van te voren op te krijgen, van wie hij een pak-
ket kan verwachten en aan welke 3 adressen hij dit moet door-
geven, terwijl ook nog één volgende etappe zal worden opge-
geven, voor geval er iemand is uitgevallen. In dat geval
zal hij namelijk ook de 3 adressen van dezen uitvaller moeten
voorzien.
Het komt mij gewenscht voor, dat het geheele per-
soneel van Marktwezen zich, wanneer bovengenoemde toestand
intreedt, op de Centrale Markt meldt, waarbij ik het zeer op
prijs zou stellen, indien U de menschen zoudt willen in-
strueeren, hun rijwielen mede te nemen.
Voor Uw eventueele opmerkingen of aanwijzingen, ver-
band houdende met het bovenstaande, houd ik mij gaarne
aanbevolen.
De Contact-Commissaris
voor Amsterdam,
[Handtekening] Dit document betreft een strikt vertrouwelijk mobilisatieplan. De kern van de tekst is de organisatie van een snelle en clandestiene distributie van identificatiebewijzen (armbanden).
- Piramidesysteem: Er wordt gekozen voor een exponentiële verspreiding (1-3-9-27...). Dit is een klassieke methode voor verzetsorganisaties of ondergrondse structuren om in korte tijd een grote groep te bereiken zonder dat de centrale leiding direct contact hoeft te hebben met alle leden. Dit beperkt de risico's bij arrestaties.
- Geheimhouding: Er is sprake van "verzegelde enveloppen" die pas na een specifiek bericht geopend mogen worden.
- Doelgroep: Het personeel van het "Marktwezen" en de "Centrale Markt" in Amsterdam. De vermelding van "rijwielen mede te nemen" wijst op de noodzaak van mobiliteit tijdens de uitvoering van het plan.
- Structuur: De hiërarchie is duidelijk: een "diensthoofd" ontvangt instructies van de "Contact-Commissaris". Er is ook rekening gehouden met redundantie (het opgeven van een extra etappe voor het geval iemand uitvalt). Hoewel een jaartal ontbreekt, wijst alles op de eindfase van de Tweede Wereldoorlog in Nederland (september 1944 – mei 1945). De "Contact-Commissarissen" maakten deel uit van de organisatie die de overgang naar de bevrijding moest voorbereiden (vaak gelieerd aan het College van Vertrouwensmannen of de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten).
De armbanden waren cruciaal: zodra de bevrijding aanstaande was of de Duitse macht wegviel, moesten functionarissen van vitale diensten (zoals de voedselvoorziening via de Centrale Markt) herkenbaar zijn om de orde te handhaven en plunderingen of chaos te voorkomen. De rijwielen waren essentieel omdat gemotoriseerd vervoer door brandstofgebrek en vorderingen door de bezetter vrijwel niet meer bestond voor burgers. De "Heer Dijkstra" uit de tekst is waarschijnlijk een specifieke contactpersoon binnen de sector groentegrossiers.