Handgeschreven rapportage/brief van toezichthouders. 14 september 1944. gaan, steeds met 'n half mud of een mud aardappelen
bij zich. Ook de werklieden van de werkverschaffing en
de menschen welke de aardappelen rooien mogen iedere
dag 'n half mud, de meeste echter een mud aardappelen
mede nemen, zoodat deze personen circa 5 à 6 mud
per week mede nemen. Het is droevig te moeten constateeren
dat iemand met 10 of 15 KG aardappelen deze moet
afgeven, terwijl bovengenoemde personen, wanneer zij
met 3 of 4 personen zijn met een handkar vol met
zakken aardappelen de polder uitgaan. Er wordt van
deze kaarten op de meest schandelijke wijze misbruik
gemaakt, en wanneer daar paal en perk aan gesteld
zou kunnen worden, zouden er per dag honderden
mudden aardappelen bespaard kunnen worden.

                                     14 Sept. 1944
                                     Controleurs.
                                     B.A. Engelen.
                                     P/o. Reijenga. De tekst is een brandbrief van twee controleurs die misstanden rapporteren tijdens de aardappeloogst. De kernpunten zijn:

• Ongelijkheid: Er is sprake van rechtsongelijkheid. Terwijl kleine hoeveelheden (10-15 kg) van gewone burgers in beslag worden genomen, mogen arbeiders van de "werkverschaffing" en rooiers dagelijks enorme hoeveelheden meenemen.
• Hoeveelheden: Een 'mud' aardappelen staat gelijk aan ongeveer 70 kilogram. De arbeiders nemen dus 35 tot 70 kg per dag mee, wat neerkomt op 350 tot 420 kg per week. De controleurs signaleren zelfs handkarren vol zakken die de polder verlaten.
• Misbruik: De auteurs spreken van "schandelijk misbruik" van de verstrekte kaarten (vergunningen). Ze schatten dat bij effectief ingrijpen ("paal en perk stellen") dagelijks honderden mudden aardappelen behouden kunnen blijven voor de algemene voedselvoorziening. Dit document is geschreven op 14 september 1944, midden in de Tweede Wereldoorlog. Dit was een cruciale week: drie dagen later zou Operatie Market Garden beginnen. In deze periode was voedselzekerheid in het bezette Nederland een kwestie van leven of dood. De aardappel was het belangrijkste volksvoedsel.

De "werkverschaffing" refereert aan de tewerkstellingsprojecten (zoals de DUW), waarbij vaak zwaar werk werd verricht in ontginningsgebieden of polders (zoals de Noordoostpolder). Vanwege de zwaarte van het werk kregen arbeiders vaak extra rantsoenen, maar uit dit schrijven blijkt dat dit systeem op grote schaal werd misbruikt voor eigen gewin of zwarte handel, terwijl de gewone bevolking honger leed. De verontwaardigde toon van de controleurs weerspiegelt de groeiende sociale spanningen rondom de voedselverdeling aan de vooravond van de Hongerwinter.