Getypte ambtelijke brief/adviesnota. 21 juni 1944. De Gemeentelijke Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden en De Directeur (vermoedelijk van de Dienst Marktwezen). [Handgeschreven: AVD]
[Handgeschreven: Verzonden 21/6]

2b/1/3M. vB/SV.

21 Juni 1944.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.
==========

Onder terugzending van de met Uw kantbrief d.d. 11 Mei jl. om advies ontvangen stukken no. 419 L.M. 1944 hebben de ondergetekenden de eer U het volgende te berichten. Adressant, die een aardappel- en groentenzaak drijft in de Prinsenstraat 22, moet met het oog op den gezondheidstoestand van zijn vrouw een andere woning betrekken. Het betreft derhalve de verplaatsing van een reeds bestaande zaak. In de Rapenburgerstraat, waar adressant zich wil vestigen, is de situatie echter in verband met de zich aldaar reeds bevindende aardappelen- en groentenzaak en de grootendeels niet meer aanwezige bevolking zoodanig, dat aan Donker geen toestemming tot deze verplaatsing van zijn zaak kan worden verleend.
Bovendien is -zooals ons bij nadere informaties is gebleken- onlangs aan een anderen gegadigde voor deze buurt toestemming tot vestiging verleend, waardoor voor adressant de kans geheel verkeken was.
De instantie, welke deze materie behandelt is de Stichting ten behoeve van den Nederlandschen Detailhandel in Aardappelen "Centraal Belang", Laan Copes van Cattenburgh 92, Den Haag (plaatselijk kantoor Amsterdam, Jan van Galenstraat 1B). Het is een semi-officieele instelling, waarop de dienst Marktwezen geen directen invloed kan uitoefenen.
Wij hebben de eer U te adviseeren adressant hiervan mededeeling te doen.

De Gemeentelijke Adviseur voor De Directeur,
Voedings- en Distributieaange-
legenheden, Dit document is een ambtelijk advies aan de Amsterdamse wethouder voor Levensmiddelen betreffende een verzoek tot bedrijfsverplaatsing. Een zekere de heer Donker, eigenaar van een aardappel- en groentenzaak aan de Prinsenstraat 22, wilde zijn zaak verhuizen naar de Rapenburgerstraat vanwege de gezondheid van zijn vrouw (en de noodzaak voor een andere woning).

Het verzoek wordt negatief beoordeeld om drie redenen:
1. Concurrentie: Er bevindt zich al een soortgelijke zaak in de Rapenburgerstraat.
2. Demografie: De bevolking in de Rapenburgerstraat is "grootendeels niet meer aanwezig".
3. Vergunningsstelsel: Er is kort geleden al een vestigingsvergunning aan een andere partij verleend voor die buurt.

De brief verduidelijkt ook de bureaucratische structuur: de uiteindelijke beslissingsbevoegdheid over aardappelzaken ligt bij de "Stichting Centraal Belang", een semi-officiële instantie waar de gemeentelijke Dienst Marktwezen geen directe zeggenschap over heeft. Het document dateert van juni 1944, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De administratieve toon maskeert een gruwelijke realiteit: de opmerking dat de bevolking in de Rapenburgerstraat "grootendeels niet meer aanwezig" is, is een directe verwijzing naar de deportatie van de Joodse inwoners van Amsterdam. De Rapenburgerstraat vormde het hart van de Joodse buurt; in 1944 waren vrijwel alle Joodse bewoners weggevoerd naar de concentratie- en vernietigingskampen.

De schaarste tijdens de oorlog betekende dat de handel in levensmiddelen (zoals aardappelen) streng werd gereguleerd via distributiesystemen en specifieke brancheorganisaties zoals de genoemde "Stichting Centraal Belang". De mobiliteit van ondernemers was hierdoor uiterst beperkt en onderhevig aan complexe vergunningsstelsels die zowel economische als politieke doelen dienden. Marktwezen Stichting Centraal Belang