Handgeschreven brief (klachtbrief/aangifte). 3 januari 1944 (datum brief), ontvangen op 11 januari 1944. (De transcriptie volgt de oorspronkelijke spelling en interpunctie van de schrijver)

[Linksboven in potlood:]
11 Januari
[onleesbaar]

[Rechtsboven:]
ontvangen 11 januari
3 Januari 1944

[Midden boven:]
$N \underline{o} 2 \frac{a}{1/1}$ M.1944 $\frac{6}{7}$
Mijnheer
[Rode tekst, doorgehaald:] ~~niet bij ons~~
[Handgeschreven toevoeging in rood:] hebben

[Body:]
Dese is diene de een aan klacht tegen
J C Graal admiraal de ruiter weg 104 hij heeft
sinds 4 Nov: jl. geen punt meer op de groente
bon verkocht alles clande stiein ik moet 3.00 gulden
voor een kilo appelen betalen. Kooltjes en
lof en worteltjes dito Donderdag moest ik voor
kooltjes 50 . 60 . of 70 cent per pond betalen . Ik heb
nog geen een keer die groent op de bon gehad
Donderdag kwam hij van de markt thuis
met roode kool savooije kool wortelen en twee
kisten appelen die gingen naar de helder want
die waren clande stiein zij mij dat is toch gek .

[Rechtsonder:] 2e * Inhoud: De schrijver klaagt bij een onbekende instantie (waarschijnlijk de Prijsbeheersing of de politie) over de groenteman J.C. Graal aan de Admiraal de Ruijterweg 104. De beschuldiging luidt dat deze man sinds november 1943 geen producten meer tegen de officiële distributiebonnen ("punt") verkoopt, maar uitsluitend op de zwarte markt ("clande stiein").
* Prijspeil: De brief geeft een scherp beeld van de inflatie op de zwarte markt tijdens de bezetting: 3 gulden voor een kilo appelen en tot 70 cent voor een pond kool waren destijds enorme bedragen (ter vergelijking: het gemiddelde weekloon lag rond de 20 tot 30 gulden).
* Taalgebruik: De brief is geschreven door iemand die waarschijnlijk weinig scholing heeft genoten. De spelling is fonetisch ("clande stiein" voor clandestien, "de helder" voor Den Helder, "diene de" voor dient als). Dit was gebruikelijk bij 'volkse' klachten uit deze periode.
* Administratieve sporen: De rode aantekeningen ("niet bij ons hebben") duiden op een ambtelijke controle om te zien of de betreffende groenteman al in een dossier of kaartsysteem voorkwam. Deze brief stamt uit de winter van 1943-1944, een periode waarin de schaarste in bezet Nederland steeds nijpender werd. Het distributiesysteem met bonnen was bedoeld om voedsel eerlijk te verdelen, maar handelaren konden veel meer verdienen door producten buiten het systeem om te verkopen aan de hoogste bieder.

Dit soort klachtenbrieven werd vaak geschreven uit een mengeling van verontwaardiging over onrecht en bittere noodzaak; wie niet over extra geld beschikte voor de zwarte markt, kon vaak letterlijk niet aan voldoende groente komen. De melding over transport naar "De Helder" wijst op de logistiek van de zwarte handel, waarbij schaarse goederen naar plekken met een grote vraag (of Duitse garnizoenen) werden getransporteerd. De brief eindigt met "2e", wat suggereert dat er nog een tweede pagina was met vervolgtekst of een ondertekening.