Officieel rapport van de Dienst van het Marktwezen. 11 januari 1944. DIENST VAN HET MARKTWEZEN
te
A M S T E R D A M

(afschrift) [handgeschreven]

R A P P O R T

Naar aanleiding van een bij het "PLAATSELIJK VERDEELKAN-
[ingevoegd:] ingekomen klacht TOOR AMSTERDAM", inhoudende, dat de groentehandelaar Claassen,
wonende Gr. Wiitenburgerstraat te Amsterdam, waarschijnlijk
zijn toewijzing spruitkool d.d. 27 December 1943, niet aan zijn
klanten heeft afgeleverd, heb ik, Jan Hendrik de Grebber, Amb-
tenaar bij het Marktwezen, tevens onbezoldigd veldwachter der
gemeente Amsterdam, in opdracht van den Heer Directeur van het
Marktwezen alhier, een nader onderzoek ingesteld.

Op Maandag, 10 Januari 1944, heb ik een tiental klanten,
voorkomende op de klantenlijst van Claassen, gehoord. Deze ver-
klaarden mij eensluidend, dat zij op Zaterdag, 8 Januari 1944
van hun groentehandelaar Claassen, spruitkool (1/4 k.g. per
persoon) tegen den prijs van 29 cent per k.g. hadden ontvangen.
Dit was de eerste keer, dat zij van Claassen spruiten hadden
ontvangen.

In verband met het bovenstaande hoorde ik op denzelfden
dag;
Gerard Claassen,
geboren te Amsterdam, 8 September 1919, wonende en zaakhoudende
Gr. Wittenburgerstraat 62 alhier. Deze verklaarde mij, nadat
ik hem voor zoover noodig, met een en ander in kennis had ge-
steld, het volgende. "De spruitkool welke ik op 27 December
1943 op mijn toewijzing heb ontvangen, heb ik bewaard tot Za-
terdag, 8 Januari 1944. Ik heb zulks gedaan, omdat de klanten
op dien dag hun groentebonnen 2e periode zouden inleveren. Ik
ontken echter, dat ik de geheele toewijzing spruitkool van 27
December 1943, buiten mijn winkel om heb verkocht. Meer kan ik
U in deze niet verklaren."

Ik rapporteur voeg hier aan nog toe, dat het volgens ter-
zake deskundigen uitgesloten is, spruitkool 12 dagen te kunnen
bewaren.

Claassen voornoemd is door mij Proces-verbaal aangezegd
terzake overtreding van art. 6 van het Prijsbeheerschingsbesluit
1941, juncto art. 1 van de Prijzenbeschikking Groente, Fruit
en Vroege aardappelen. Hij verkocht spruitkool in zijn winkel
(stek) tegen den prijs van 40 cent per k.g., terwijl de
max. prijs 12 cent per k.g. mocht bedragen. (50% van de afwij-
kende kwaliteit)

Waarvan op ambtseed is opgemaakt dit rapport te Amster-
dam op 11 Januari 1944.

De Ambtenaar van het Marktwezen voornoemd,
[Paraaf]
J. H. de Grebber

Aan
Den Heer Directeur van het Marktwezen
A L H I E R Dit rapport documenteert een opsporingsonderzoek naar economische delicten tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is tweeledig:
1. Vermoeden van zwarte handel: De handelaar Claassen wordt ervan beschuldigd een partij spruitkool van eind december te hebben achtergehouden. Hoewel hij beweert de kool twaalf dagen bewaard te hebben voor de volgende bonnenperiode, stelt de ambtenaar op basis van deskundigenadvies dat dit technisch onmogelijk is (spruiten bederven sneller). Dit suggereert dat de oorspronkelijke partij illegaal ("buiten de winkel om") is verkocht.
2. Prijsopdrijving: Claassen heeft de spruitkool verkocht voor 40 cent per kilo, terwijl de wettelijk vastgestelde maximumprijs voor die kwaliteit slechts 12 cent was. Dit is een grove overtreding van het Prijsbeheerschingsbesluit van 1941.

Het document illustreert de bureaucratische controle op de voedselvoorziening en de strijd tegen de zwarte handel in een tijd van schaarste. In januari 1944 was de voedseldistributie in Nederland volledig gereguleerd door de bezetter. Producten zoals groenten waren alleen op de bon verkrijgbaar tegen vastgestelde prijzen. De Dienst van het Marktwezen hield hier streng toezicht op.

Winkeliers probeerden vaak de schaarste uit te buiten door goederen achter te houden voor de 'zwarte markt', waar prijzen vele malen hoger lagen dan de officieel vastgestelde bedragen. De straffen voor dergelijke overtredingen waren zwaar, omdat ze de officiële distributie ondermijnden. Dit rapport is opgesteld slechts enkele maanden voor de beruchte Hongerwinter, een periode waarin de voedselvoorziening in de steden van West-Nederland volledig zou instorten.