Ambtelijke brief/rapportage. 28 augustus 1944 (verzonden op 31 augustus 1944). Dienst van het Marktwezen (vermoedelijk Amsterdam, gezien de terminologie). [Linksboven handgeschreven:] 1.
[Midden boven handgeschreven:] Verzonden 31/8 [gevolgd door initialen]

VD/HB.

2c/61/1 M.
1.
fruitverkoop
onder toezicht van het
Marktwezen.

28 Augustus 1944.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .
===========

Voor de goede orde heb ik de eer U het volgende te be-
richten.

Eenigen tijd geleden is in een bespreking bij den
Burgemeester, waar behalve de ambtelijke instanties ook
de heeren Barends, De Geus en Dijkstra aanwezig waren,
besloten om in bijzondere gevallen, wanneer bepaalde hoe-
veelheden groenten en/of fruit op de Centrale Markt onver-
koopbaar waren, deze onder contrôle van het Marktwezen op
pleinen in de stad te doen verkoopen aan het publiek.

Aanvankelijk heeft het Plaatselijk Verdeelkantoor van
deze gelegenheid vrijwel geen gebruik gemaakt, dochde
laatste weken is hierin verandering gekomen; de laatste
week heeft mijn Dienst vrijwel dagelijks bemoeiing met het
toezichthouden op het verkoopen van fruit. In bijlage de-
zes zend ik U een overzicht van de tot nu toe gehouden ver-
koopen, onder vermelding van soort fruit.

Het fruit wordt door het Plaatselijk Verdeelkantoor aan
combinaties van 4 à 5 winkeliers toegewezen, die het op de
hun aangewezen verkoopplaats aan het publiek moeten ver-
koopen. De winst wordt door de combinatie gedeeld.

Het fruit wordt slechts verkocht aan degenen, die een
geldige groentenkaart kunnen overleggen; om te voorkomen,
dat men meer dan één keer met deze kaart kan komen, wordt
zij aan de voorzijde afgestempeld met een dienststempel
van het Marktwezen.

Op elke verkoopplaats, welke steeds in een andere buurt
ligt, is een ambtenaar van het Marktwezen voor het toe-
zicht op de richtige uitvoering en voor de contrôle op de
prijzen aanwezig, terwijl dezerzijds steeds voor voldoende
politie-assistentie wordt gezorgd.

Deze regeling werkt wel bevredigend; klachten van het
publiek over deze extra fruitvoorziening worden vrijwel
niet vernomen. Op sommige dagen wordt wel op 4 à 5 pleinen
tegelijk verkocht en moet de Dienst dus 5 ambtenaren be-
schikbaar stellen. Dagelijks wordt door het Plaatselijk
Verdeelkantoor over dezen verkoop en de aan te wijzen ver-
koopplaatsen * Inhoud: De brief doet verslag van een noodmaatregel om overschotten van groenten en fruit die op de Centrale Markt "onverkoopbaar" zijn (vaak wegens logistieke problemen of naderend bederf), direct op straat aan de bevolking te verkopen.
* Controlemechanisme: De verkoop wordt streng gereguleerd om zwarte handel en ongelijkheid te voorkomen. Consumenten moeten hun "groentenkaart" (distributiebon) laten afstempelen. De verkoop gebeurt door groepen van 4 à 5 winkeliers onder toezicht van een marktambtenaar en met politiebegeleiding om de orde te handhaven.
* Taalgebruik: Het document is opgesteld in een formele, ambtelijke stijl die kenmerkend is voor de vroege 20e eeuw ("heb ik de eer U", "in bijlage dezes"). Opvallend is de spelfout "dochde" (doch de) en het gebruik van het woord "richtige" (een germanisme voor 'juiste').
* Staat van het document: De tekst breekt af aan het einde van de pagina, wat suggereert dat er een tweede blad was. * Historische periode: De brief is gedateerd op 28 augustus 1944. Dit is een cruciale periode in de Tweede Wereldoorlog in Nederland, slechts één week voor "Dolle Dinsdag". De geallieerden rukten op door Frankrijk en België, wat leidde tot grote spanningen en logistieke chaos in het bezette Nederland.
* Voedselschaarste: Hoewel er in de steden al grote tekorten waren, konden er op de Centrale Markt toch overschotten ontstaan als transport naar andere regio's stagneerde of als partijen snel moesten worden afgezet wegens de beperkte houdbaarheid.
* Distributie: Het document toont de complexiteit van de voedselvoorziening onder de bezetting. Het "Plaatselijk Verdeelkantoor" en het "Marktwezen" moesten met minimale middelen en onder grote druk proberen de bevolking van de hoognodige vitaminen te voorzien, terwijl ze tegelijkertijd fraude met rantsoenkaarten moesten bestrijden.