Dienstverslag / Rapport van de Dienst van het Marktwezen Amsterdam. [Linksboven in stempel/schrif:]
No 20/09/1
M. 1944 12/11
Z.O.Z. [?]
Inschrijven DW

[Linkermarge:]
Opdracht no. 5
nader onderzoek 22-11-44
Gezien 13-11-44

[Hoofdtekst:]
Aan den Heer Inspecteur
v/h Marktwezen.
Alhier.

Rapport.

Ondergetekenden F. de Vries en J.C. Lobbes rapporteeren U het volgende.

Aangetroffen op 6/11-44 in de Dapperstraat A.B. van Meerendonk die appelen verkocht à f 2.25 p. K.g. en J.G. Grinwis verkocht verpakte gekookte gesouten bliek à f 1.- per pakje, deze personen hebben wij voor de vastgestelden prijs uit laten verkoopen.

7/11-44 Alles accoord op het Waterlooplein en Dapperstraat.
7/11-44 ’s middags administratie hoofdkantoor.
8/11-44 Uit laten verkoopen ± 200 K.g. appelen van J.G.A. van Hoeiten in de Spuistraat t/o 125 die f 2.50 per K.g. vroeg.
9/11-44 In de Dapperstraat niets bijzonders aangetroffen, in de Singel een schuit met appelen aangehouden [tussenvoeging: Brandstichter? Dijkstra?], bestemd voor de fa. Gerzon [tussenvoeging: 12000 kg v/d Centrale personeel] met een geleidebiljet v.d. Centrale dienst voor Levensmiddelen. [tussenvoeging: Brousse - personeel ?]

10/11-44 Aangehouden Mej. A. Sinos, en uit laten verkoopen Zij verkocht ± 100 kg appelen à f 1.25 per K.g. (Prinsengracht t/o 570)
J.G. Hofman verkocht appelen ± 200 K.g. à f 2.= en f 2.75 per K.g.; Javastraat hoek Sumatrastraat, ook dezen persoon laten uitverkoopen.

11/11-44 In de Dapperstraat alles in orde bevonden, verder niets bijzonders te vermelden.

Assistentie bij verkoop van visch in de Dapperstraat.

A’dam 11 November 1944
De ambtenaren v/h Marktwezen
[Handtekening] J.C. Lobbes
[Handtekening] F. de Vries Dit rapport biedt een inkijk in de dagelijkse werkzaamheden van de Amsterdamse marktinspecteurs in november 1944. De kern van de rapportage draait om de prijsbeheersing. De genoemde prijzen (bijv. f 2,50 voor een kilo appelen) waren voor die tijd extreem hoog (zwarte handelsprijzen).

De sanctie die de ambtenaren direct ter plaatse toepasten, was het "uit laten verkoopen". Dit hield in dat de koopman gedwongen werd zijn voorraad direct aan het aanwezige publiek te verkopen tegen de officieel vastgestelde (veel lagere) prijs. Dit was een effectieve manier om woekerprijzen tegen te gaan en de bevolking direct aan voedsel te helpen, maar leidde vaak tot grote volkstoeloop en onrust.

Opvallend is de vermelding van een "schuit met appelen" voor de firma Gerzon. Gerzon was een chique moderesidentie, maar in de Hongerwinter hielden veel grote bedrijven zich bezig met de voedselvoorziening voor hun eigen personeel om hen op de been te houden. De datum, 11 november 1944, plaatst dit document midden in de Hongerwinter. Na de spoorwegstaking van september 1944 raakte het westen van Nederland geïsoleerd en ontstonden er enorme tekorten aan voedsel en brandstof. De zwarte handel tierde welig.

De Dienst van het Marktwezen had de ondankbare taak om in deze chaos enige orde te bewaren en te voorkomen dat handelaren misbruik maakten van de schaarste. De genoemde locaties, zoals de Dappermarkt en het Waterlooplein, waren (en zijn) centrale marktplaatsen in Amsterdam waar de nood en de spanning in die oorlogsmaanden tastbaar waren. Het feit dat er assistentie werd verleend bij de verkoop van "visch" duidt op de noodzaak om de distributie in goede banen te leiden en opstootjes te voorkomen. F. de Vries (ambtenaar) J.C. Lobbes (ambtenaar) A.B. van Meerendonk J.G. Grinwis J.G.A. van Hoeiten (?) Mej. A. Sinos J.G. Hofman.