Ambtelijke notitie / intern advies. Amsterdam, 1 mei 1944. 25/29/1 Adressant, G.R.A. Grotenhuis heeft een legiti-
matiekaart voor een losse plaats en ver-
zoekt om aan zijn z.g. assistent M.J. Reiss
(die heeft geen legitimatiekaart) een vergunning
te geven voor het innemen van een plaats.
Bij inwilliging van dit verzoek wordt m. i.
R.U. No 161 Marktbesluit in buiten werking gesteld.
Dan zullen ook andere Kaarthouders, die thans
om de een of andere reden de markt niet be-
zoeken, tijdelijk hun rechten, tegen heimelijke
betaling, op andere kooplieden trachten over
te doen. Ik geef in overweging om aan M. J. Reiss
op verzoek een legitimatiekaart uit te reiken als
hij kan aantoonen dat hij hier of elders als
marktkoopman bekend staat.
Amsterdam, 1 Mei '44. [onleesbare paraaf] De kern van dit document is een ambtelijke afweging over de strikte naleving van marktregels in oorlogstijd. De heer Grotenhuis, een marktkoopman met een vergunning voor een 'losse plaats', probeert een vergunning te regelen voor zijn assistent Reiss, die zelf geen officiële papieren heeft.

De behandelend ambtenaar adviseert hier negatief over. De angst is dat dit een precedent schept ("R.U. No 161 Marktbesluit in buiten werking gesteld"). De ambtenaar voorziet een scenario waarin vergunninghouders die zelf niet meer op de markt verschijnen, hun felbegeerde staanplaatsen illegaal ("tegen heimelijke betaling") gaan doorverhuren aan derden. Dit zou de gemeentelijke controle op de marktvergunningen ondermijnen. Het voorgestelde alternatief is dat Reiss zelf de officiële weg bewandelt en bewijst dat hij een legitieme marktkoopman is voordat hij een eigen kaart krijgt. Het document is geschreven op 1 mei 1944 in Amsterdam, tijdens de Duitse bezetting. In deze periode was er sprake van extreme schaarste en een streng gereguleerde distributie van goederen. Marktplaatsen waren hierdoor zeer waardevol, wat leidde tot een levendige zwarte markt en creatieve pogingen om bureaucratische regels te omzeilen.

De ambtelijke nadruk op "heimelijke betaling" wijst op de constante strijd van de autoriteiten tegen illegale handel en speculatie. Hoewel de meeste Joodse handelaren in 1944 al uit het Amsterdamse straatbeeld waren verdwenen door deportaties, bleven de administratieve processen rondom de markten (die voorheen een belangrijk deel van de Joodse economie vormden) uiterst rigide om de orde in de stad te handhaven.