Ambtsbericht/Rapportage (Pagina 2 van een meerbladige brief). 10 mei 1918. (Pagina 2)

de koppen voor 50 cn per kG, de lever voor f 2.70 per kG en
de eventueele huid voor f 2.20 per kG, alles afzonderlijk.
Er was dien dag zoo weinig animo voor deze verk.,
nl. ± 15 a 20 gegadigden op een rij van 800 a 1000 menschen,
dat rijkelijk vrij verkocht moest worden. Deze verkoop
geschiedde voor de vischloods onder mijn direct toezicht.
Intusschen ging de verkoop van de andere goedkoo-
pere vischsoorten op de gewone wijze door in de loods.
Het publiek was zeer verbolgen over de prijs van de
kabeljauw. Meerdere grieven kwamen naar voren,
die allen, op één na, in de brief zijn genoemd, doch
als aanhangsel nog wel volgen zal, nl dat er karren
met visch onttrokken worden aan het publiek en
opgeslagen worden in de loods van den heer Kwaan,
schuin tegenover de vischverkoopplaats, terwijl de
visch aan vrienden en kennissen wordt verkocht.
Dit is, zooals U bekend is, "winkelvisch", die aan
hun vaste klanten wordt verkocht.
Thans is er gelukkig wat meer politietoezicht,
zoodat het mogelijk is de geheele omgeving van
den ingang der loods schoon te houden.
Jammer is, dat in de middaguren het publiek
te lang onnoodig wordt vastgehouden, hetgeen
de onrust in de hand werkt.

Amst. 10 Mei '18
(w.g.) J. Molukker
Chef Marktopzicht Dit document biedt een inkijkje in de dagelijkse spanningen rondom de voedselvoorziening in Amsterdam aan het einde van de Eerste Wereldoorlog. De kernpunten zijn:

1. Prijsstelling en Onbetaalbaarheid: De tekst begint met een opsomming van prijzen voor visafval (koppen, lever, huid). De extreem lage animo (slechts 15-20 kopers op een rij van 1000 mensen) suggereert dat zelfs deze onderdelen voor de gemiddelde burger onbetaalbaar of kwalitatief onvoldoende waren.
2. Publieke Onvrede: Er is sprake van grote verontwaardiging ("verbolgen") over de prijs van kabeljauw. De bevolking is kritisch en uit actieve "grieven".
3. Corruptie en Gunsten: Een belangrijk punt van onrust is de beschuldiging dat vis wordt achtergehouden ("onttrokken") voor een private loods (van de heer Kwaan) om buiten de officiële kanalen om aan vrienden en "vaste klanten" te worden verkocht (de zgn. "winkelvisch"). Dit wijst op een zwarte markt of vriendjespolitiek in tijden van schaarste.
4. Handhaving van de Orde: De aanwezigheid van de politie is noodzakelijk om zowel de hygiëne ("omgeving schoon te houden") als de orde te bewaren. De auteur waarschuwt dat het onnodig laten wachten van het publiek in rijen de onrust ("in de hand werkt") vergroot. Mei 1918 markeert een dieptepunt in de Nederlandse voedselvoorziening tijdens de Eerste Wereldoorlog. Hoewel Nederland neutraal was, zorgden de geallieerde blokkades en de onbeperkte duikbotenoorlog voor enorme tekorten.

Dit document moet worden gezien in het licht van de 'hongeroproeren' en de toenemende sociale spanningen in de grote steden (zoals het Aardappeloproer in Amsterdam in 1917). De overheid probeerde de distributie te reguleren via centrale verkooppunten en visloodsen, maar zoals uit dit rapport blijkt, leidde de schaarste tot woekerprijzen, corruptie en een diep wantrouwen van de bevolking jegens de autoriteiten en handelaren. De "Chef Marktopzicht" rapporteert hier aan zijn superieuren over de precaire balans tussen aanbod, prijs en publieke rust.