Getypte brief (doorslag of kopie). 27 april 1944 (verzonden op 28 april 1944). De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten of een gerelateerde Amsterdamse gemeentelijke instantie). De Nederlandsche Volksdienst (NVD), Rokin 109-111, Amsterdam-Centrum. (Handschrift in potlood bovenaan): Verzonden 28/4

27/8/laM. SV.

27 April 1944

Aan de Nederlandsche Volksdienst,
Rokin 109-111,
Amsterdam-Centrum.
====================

Hiermede bericht ik U dat, op 22 April jl. op de markt Ten Katestraat voor het betrekken van visch zich vervoegde Mejuffrouw M. Jansen in het bezit van een door Uw dienst uitgereikte voorrangskaart. Door den marktambtenaar werd evenwel geconstateerd, dat een op die kaart geplaatste paraaf was verwijderd.
Ingevolge met Uw dienst gemaakte afspraak, moge ik U verzoeken de noodige maatregelen tegen Mejuffrouw M. Jansen te treffen.

De Directeur, Dit document is een ambtelijke melding van vermeende fraude met een distributiebescheid tijdens de Duitse bezetting van Nederland.

Belangrijkste punten uit de tekst:
1. Locatie: Het incident vond plaats op de Ten Katemarkt (Ten Katestraat) in Amsterdam-West.
2. Vergrijp: Een zekere Mejuffrouw M. Jansen probeerde vis te kopen met een 'voorrangskaart'. Een ambtenaar ontdekte dat er een paraaf op de kaart was weggekrabd of verwijderd, wat duidt op manipulatie van het document om vaker of onterecht gebruik te maken van de geboden privileges.
3. Procedure: De directeur van de betreffende dienst rapporteert dit direct aan de Nederlandsche Volksdienst (NVD), verwijzend naar een eerdere afspraak om dergelijke misstanden aan te pakken. Er wordt expliciet gevraagd om "noodige maatregelen" tegen de vrouw. Om dit document historisch te kunnen plaatsen, is de rol van de betrokken instanties cruciaal:

• Nederlandsche Volksdienst (NVD): Dit was een nationaalsocialistische organisatie, opgericht in 1941 naar het voorbeeld van de Duitse Nationalsozialistische Volkswohlfahrt. De NVD moest de sociale zorg in Nederland overnemen en gelijksturen (Gleichschaltung). Het feit dat zij voorrangskaarten uitdeelden, was een instrument om de bevolking te binden aan de nieuwe orde; privileges zoals voorrang op de markt werden vaak gegeven aan 'politiek betrouwbare' burgers of grote gezinnen.
• Schaarste en Controle: In april 1944 was de voedselsituatie in Nederland zeer nijpend. Producten zoals vis waren schaars en strikt gerantsoeneerd. Fraude met distributiebescheiden of voorrangskaarten werd in deze context hoog opgenomen.
• Collaboratie in het Ambtenarenapparaat: De brief toont aan hoe de reguliere gemeentelijke diensten (zoals de marktmeesters) nauw samenwerkten met nationaalsocialistische instellingen zoals de NVD bij het handhaven van de distributieregels en het rapporteren van 'onregelmatigheden' door burgers. Voor de betrokkene (Mej. Jansen) konden de "noodige maatregelen" variëren van intrekking van de kaart tot zwaardere straffen door de bezettingsautoriteiten.