Dienstmemo/rapportage van de Dienst van het Marktwezen Amsterdam. 20 mei 1944. [Linksboven, handgeschreven:]
Marktwezen
Amsterdam

[Rechtsboven, handgeschreven:]
A'dam, 20 Mei '44

[Stempel in blauw/paars:]
№ 28/9/1 M.1944 25/5

[Hoofdtekst:]
Aan den Heer Inspecteur,

Doordat ik Zaterdag 20 Mei '44 door de vischverdeeling werd bezig gehouden, kon ik niet eerder dan 12.- uur op de Lindengracht marktgeld gaan innen. Daardoor is er markt- en kramengeld verloren gegaan.

[Ondertekening:]
Controleur
[Signatuur: Teyinga]

[Aantekeningen onderaan in rood potlood/inkt:]
Insp. besp. [Inspecteur besproken]
31-5-44
[Paraaf]

[Aantekeningen linksonder in zwarte inkt:]
Opbergen
bespr. met Directeur.
12-6-'44
Dekker. Het document is een kort, formeel rapport van een marktcontroleur aan zijn superieur (de inspecteur). De essentie van het bericht is een verantwoording voor een derving van inkomsten voor de gemeente Amsterdam.

De controleur, Teyinga, legt uit dat hij op zaterdag 20 mei 1944 pas om 12:00 uur kon beginnen met het innen van het staangeld en kramengeld op de markt aan de Lindengracht. De reden hiervoor was dat hij elders "bezig gehouden" werd door de "vischverdeeling". Omdat veel kooplui waarschijnlijk al weg waren of hun handel hadden beëindigd tegen de tijd dat hij arriveerde, kon het verschuldigde geld niet meer volledig geïnd worden.

De administratieve afhandeling is zichtbaar door de opeenvolgende data: het rapport is geschreven op de dag van het voorval (20 mei), gestempeld door de administratie op 25 mei, besproken met de inspecteur op 31 mei, en uiteindelijk na overleg met de directeur gearchiveerd ("opbergen") op 12 juni door een ambtenaar genaamd Dekker. Dit document biedt een interessant inkijkje in de dagelijkse gang van zaken in bezet Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog (mei 1944).

1. Voedselschaarste en Distributie: De term "vischverdeeling" is cruciaal. Tijdens de oorlogsjaren was er sprake van strikte rantsoenering en centrale distributie van levensmiddelen. Ambtenaren van het Marktwezen werden ingezet om toezicht te houden op de eerlijke (of gecontroleerde) verdeling van schaarse goederen zoals vis. Dit kreeg blijkbaar prioriteit boven de reguliere belastinginning.
2. De Lindengrachtmarkt: Deze markt in de Jordaan was (en is) een van de belangrijke weekmarkten van Amsterdam. De zaterdagmarkt was traditioneel de drukste dag.
3. Bureaucreatie in Oorlogstijd: Ondanks de oorlogssituatie bleef het ambtelijke apparaat van de gemeente Amsterdam uiterst nauwgezet functioneren. Elke cent aan gemist marktgeld moest schriftelijk worden verantwoord en doorliep de volledige hiërarchie van controleur naar inspecteur tot aan de directeur.
4. Tijdsbeeld: Mei 1944 was slechts enkele weken voor de geallieerde landing in Normandië (D-Day). De spanningen en tekorten in de stad namen in deze periode hand over hand toe. Teyinga (Controleur) Gemeente Amsterdam Marktwezen