Archief 745
Inventaris 745-425
Pagina 487
Dossier 29
Jaar 1944
Stadsarchief

Ambtelijke brief/advies met handgeschreven kanttekeningen.

25 februari 1944. Van: Waarschijnlijk een afdeling van de Gemeentepolitie of Marktwezen te Amsterdam.

Origineel

Ambtelijke brief/advies met handgeschreven kanttekeningen. 25 februari 1944. Waarschijnlijk een afdeling van de Gemeentepolitie of Marktwezen te Amsterdam. [Stempel/Kenmerk linksboven:]
30/3/4M. VD/SV.

[Datum rechtsboven:]
25 Februari 1944.

[Onderwerp:]
Verzoek van T. Dekker
plaats op de markten.

[Geadresseerde:]
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.
=============

[Handgeschreven aantekening in paars/blauw linksboven, diagonaal:]
overtypen en zenden naar Kamer H. v. Deurs [gevolgd door onleesbaar paraaf]

[Tekst:]
Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 11 Februari jl. om advies ontvangen stuk no. 5/13 L.M.1944 hebben de ondergetekenden de eer U te berichten, dat een verzoek van adressant, om hem een plaats op de markt Waterlooplein te verstrekken, dezerzijds is afgewezen. Dekker, geboren 23 Augustus 1902 is nimmer in den handel werkzaam geweest en heeft ook nooit op de markten een plaats bezet.

Hij kwam in 1930 van Edam naar Amsterdam en kwam al direct in den steun. Tot November 1940 is hij daar onafgebroken in geweest. Hij heeft toen een week geen steun gehad, doch genoot daarna weder tot November 1943 ondersteuning. Dekker is niet geheel valide; hij heeft een voetoperatie ondergaan en lijdt aan gewrichts- en zenuwrheumatiek.

Sedert November 1943 tracht hij met het opkoopen van 2e handsch goederen, zooals horloges, kijkers, vulpenhouders en dergelijke in zijn onderhoud te voorzien. Volgens zijn opkoopersregister heeft hij in de periode tusschen 20 December 1943 en 14 Januari 1944

[Tabel:]
gekocht verkocht
kachel f. 20.-- --------
fototoestel f. 15.-- f. 25.--
polshorloge f. 37,50 f. 45.--
idem f. 40.-- f. 42,50

Hij deelde echter mede, dat hij niet alles, wat hij heeft opgekocht, in zijn register heeft genoteerd.

Naar onze meening zal Dekker beslist geen [handgeschreven in blauw: geschikt] bona fide handelaar worden; het is kennelijk de bedoeling om op de markt — waar aan de kooplieden, ook vermoedelijk van diefstal afkomstige artikelen, te koop worden aangeboden — goederen op te koopen. Aan kooplieden als aanvrager bestaat op de markten allerminst behoefte.

[Handgeschreven aantekening in blauw onderaan:]
Het wil ons voorkomen, dat personen als de aanvrager niet tot de markten moeten worden toegelaten

[Rechtsonder een onleesbare handtekening/paraaf] * Toon en Inhoud: De brief is uitermate negatief gestemd over de aanvrager. Er wordt een beeld geschetst van een "onnut" burger die al jarenlang van de steun (sociale bijstand) leeft. Zijn lichamelijke gebreken worden aangehaald om zijn ongeschiktheid voor werk te onderstrepen.
* Verdenking: De kern van de afwijzing ligt in het wantrouwen jegens de handelwijze van Dekker. Omdat hij toegeeft niet alles in zijn opkopersregister te noteren, wordt hij direct geassocieerd met de heling van gestolen goederen. De markt (in dit geval het Waterlooplein) wordt hier omschreven als een plek waar veel diefstalwaar wordt verhandeld.
* Administratieve controle: De tabel met inkoop- en verkooprijzen toont de nauwgezette controle van de overheid op de handel in tweedehands goederen tijdens de bezettingsjaren, bedoeld om zwarte handel en heling tegen te gaan.
* Sociale uitsluiting: De handgeschreven opmerking onderaan gaat nog een stap verder dan de getypte tekst door te suggereren dat "personen als de aanvrager" (waarmee gedoeld wordt op langdurig steuntrekkers of mensen met een twijfelachtige reputatie) categorisch geweerd moeten worden van de markten. Dit document is geschreven in februari 1944, een periode van grote schaarste en strenge regulering onder de Duitse bezetting.
* De Markt: De markt op het Waterlooplein was van oudsher een Joodse markt. Na de deportaties van de Joodse bevolking was het karakter van de markt veranderd, maar het bleef een centrum voor de handel in gebruikte goederen, die door de schaarste aan nieuwe producten zeer gewild waren.
* Wethouder voor de Levensmiddelen: In Amsterdam was deze wethouder verantwoordelijk voor de distributie en de markten. In 1944 was dit vaak een NSB-georiënteerde functionaris of iemand die nauw samenwerkte met de bezetter.
* Sociale controle: Er heerste een streng moreel oordeel over mensen die "in de steun" zaten. In de ogen van de autoriteiten waren zij vaak verdacht van parasitisme of illegale activiteiten (zoals de zwarte handel). De taal in dit document weerspiegelt de harde, repressieve houding van de overheid in die tijd. T. Dekker Marktwezen NSB

Samenvatting

  • Toon en Inhoud: De brief is uitermate negatief gestemd over de aanvrager. Er wordt een beeld geschetst van een "onnut" burger die al jarenlang van de steun (sociale bijstand) leeft. Zijn lichamelijke gebreken worden aangehaald om zijn ongeschiktheid voor werk te onderstrepen.
  • Verdenking: De kern van de afwijzing ligt in het wantrouwen jegens de handelwijze van Dekker. Omdat hij toegeeft niet alles in zijn opkopersregister te noteren, wordt hij direct geassocieerd met de heling van gestolen goederen. De markt (in dit geval het Waterlooplein) wordt hier omschreven als een plek waar veel diefstalwaar wordt verhandeld.
  • Administratieve controle: De tabel met inkoop- en verkooprijzen toont de nauwgezette controle van de overheid op de handel in tweedehands goederen tijdens de bezettingsjaren, bedoeld om zwarte handel en heling tegen te gaan.
  • Sociale uitsluiting: De handgeschreven opmerking onderaan gaat nog een stap verder dan de getypte tekst door te suggereren dat "personen als de aanvrager" (waarmee gedoeld wordt op langdurig steuntrekkers of mensen met een twijfelachtige reputatie) categorisch geweerd moeten worden van de markten.

Historische Context

Dit document is geschreven in februari 1944, een periode van grote schaarste en strenge regulering onder de Duitse bezetting.
* De Markt: De markt op het Waterlooplein was van oudsher een Joodse markt. Na de deportaties van de Joodse bevolking was het karakter van de markt veranderd, maar het bleef een centrum voor de handel in gebruikte goederen, die door de schaarste aan nieuwe producten zeer gewild waren.
* Wethouder voor de Levensmiddelen: In Amsterdam was deze wethouder verantwoordelijk voor de distributie en de markten. In 1944 was dit vaak een NSB-georiënteerde functionaris of iemand die nauw samenwerkte met de bezetter.
* Sociale controle: Er heerste een streng moreel oordeel over mensen die "in de steun" zaten. In de ogen van de autoriteiten waren zij vaak verdacht van parasitisme of illegale activiteiten (zoals de zwarte handel). De taal in dit document weerspiegelt de harde, repressieve houding van de overheid in die tijd.

Genoemde Personen 1

Locaties

Waterlooplein

Producten

Tweedehands/Lompen: Lompen Tweedehands/Lompen: Tweedehands Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis Vleeswaren: Vlees Vleeswaren: Wild

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Marktwezen NSB

Kooplieden in dit dossier 21

B. Krouse Waterlooplein W. Numeij
C.M. Stevens Waterlooplein v/d Voorne
F. Kooy Waterlooplein M Kooy
G. Stevens Waterlooplein
I. Sacksioni Waterlooplein
J. de Wolff Waterlooplein ------------------
J. Rampes Waterlooplein
J Sachtoni Waterlooplein m v d Hoek
J. Verburgh Waterlooplein
J. Zandvliet Waterlooplein afgegaan 14/5 37
K. Ellerbroek Waterlooplein
M. Reens Waterlooplein
Mozes van der Hoek Waterlooplein
M. de Wolf Waterlooplein
Abraham Cosman Waterlooplein
Schaap Kroos Waterlooplein
W. Van Waterlooplein [blauw:] 13/5: 5.45
W. Kooy Waterlooplein
W. Niewerf Waterlooplein
W.v. Zomeren Waterlooplein ------------------
J. Zandvliet Waterlooplein [blauw:] 15/5: 2.37

Gerelateerde Documenten 6