T. Dekker
Bekijk Verhaal ➔Archiefdocumenten
Ontvangststaat (administratief overzicht van binnengekomen goederen).
Het document is een nauwkeurig bijgehouden grootboekblad voor de inname van agrarische producten. * **Producten:** Er wordt gesproken over "Bevelanders" en "Bonten", wat verwijst naar specifieke aardappel- of uienrassen. * **Kwantiatieve data:** Het blad toont een totaal gewicht van ruim 185 ton (185.780 kg), inclusief de overdracht van de vorige pagina. De bedragen achteraan de regels (zoals de 7 en 6) lijken referentienummers of extra kostenposten. * **Structuur:** De administratie is hiërarchisch opgebouwd waarbij per levering de schipper, de leverancier en de teler worden vermeld. Het gebruik van "id." (idem) geeft aan dat de teler/soort hetzelfde is als de bovenliggende regel.
Administratieve lijst in een register of schrift.
De lijst bevat zeven vermeldingen met een specifieke structuur: * **Nummers:** De getallen aan de linkerzijde (bijv. 8554, 22671) zijn dossier- of transportnummers. * **Personen:** De namen zijn grotendeels van Joodse Amsterdammers (o.a. Kroese, Isaac, Beessemer, Napolans, v. Beem). * **Adressen:** De genoemde straten bevinden zich in Amsterdam (Sarphatistraat, Waterlooplein, Staalstraat, Daniël Theronstraat, etc.), voornamelijk in het centrum en Amsterdam-Oost. Sommige schrijfwijzen lijken fonetisch of verbasterd (bijv. *Napolans* voor Napoleons, *Costeriusvlandstraat* mogelijk voor een straat in de buurt van de Oosterbegraafplaats of een specifieke landstraat). * **Logistiek:** Het woord "Vanaf" en de aanhalingstekens duiden op een verplaatsing tussen twee locaties. De aantekening "50 stuks" onderaan verwijst waarschijnlijk naar het totale aantal colli of meubelstukken dat bij deze specifieke reeks transporten betrokken was.
Getypte brief / officiële oproep.
* **Datumfout:** Er zit een duidelijke verschrijving in de tekst. De brief zelf is gedateerd op 17 februari 1944, maar de afspraak wordt gepland voor "Vrijdag 18 Januari 1944". Aangezien 18 januari 1944 een dinsdag was en de brief pas in februari geschreven is, is het zeer waarschijnlijk dat de schrijver "18 Februari" bedoelde (wat wel een vrijdag was). * **Kenmerk:** De code linksboven ("30/3/3M. SV.") wijst op een formele administratieve registratie, mogelijk een dossiernummer of een verwijzing naar een specifieke afdeling. * **Opmaak:** De brief is met een typemachine opgesteld op een klein formaat papier. De dubbele streep onder de adresgegevens dient als visuele scheiding. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel en archaïsch ("Hiermede", "des namiddags", "mijnen kantore").
Ambtelijk adviesrapport / brief.
Dit document is een ambtelijk negatief advies over de aanvraag van een zekere T. Dekker voor een marktplaats op het Waterlooplein. De toon is streng en moreel oordelend, wat typerend was voor de ambtelijke behandeling van "steuntrekkers" (mensen in de bijstand) in die tijd. De belangrijkste argumenten voor de afwijzing zijn: 1. **Gebrek aan ervaring:** Hij heeft nooit eerder in de handel gewerkt. 2. **Lange afhankelijkheid van de steun:** Hij zat tussen 1930 en 1943 vrijwel constant in de sociale bijstand, wat door de ambtenaren als een negatief kenmerk ("antecedenten") wordt gezien. 3. **Gezondheid:** Hij wordt fysiek niet in staat geacht tot het werk (voetoperatie, reuma). 4. **Onbetrouwbaarheid:** Hij geeft zelf toe dat zijn administratie (opkoopersregister) niet volledig is, wat hem in de ogen van de overheid ongeschikt maakt als handelaar. De tabel met prijzen geeft een interessant inkijkje in de economie van 1944. Er wordt gehandeld in luxe goederen (fototoestellen, horloges) die in de oorlogsjaren gewilde ruilobjecten waren.
Ambtelijke brief/advies met handgeschreven kanttekeningen.
* **Toon en Inhoud:** De brief is uitermate negatief gestemd over de aanvrager. Er wordt een beeld geschetst van een "onnut" burger die al jarenlang van de steun (sociale bijstand) leeft. Zijn lichamelijke gebreken worden aangehaald om zijn ongeschiktheid voor werk te onderstrepen. * **Verdenking:** De kern van de afwijzing ligt in het wantrouwen jegens de handelwijze van Dekker. Omdat hij toegeeft niet alles in zijn opkopersregister te noteren, wordt hij direct geassocieerd met de heling van gestolen goederen. De markt (in dit geval het Waterlooplein) wordt hier omschreven als een plek waar veel diefstalwaar wordt verhandeld. * **Administratieve controle:** De tabel met inkoop- en verkooprijzen toont de nauwgezette controle van de overheid op de handel in tweedehands goederen tijdens de bezettingsjaren, bedoeld om zwarte handel en heling tegen te gaan. * **Sociale uitsluiting:** De handgeschreven opmerking onderaan gaat nog een stap verder dan de getypte tekst door te suggereren dat "personen als de aanvrager" (waarmee gedoeld wordt op langdurig steuntrekkers of mensen met een twijfelachtige reputatie) categorisch geweerd moeten worden van de markten.
Officiële oproep/brief.
* **Taalgebruik:** Formeel, ambtelijk Nederlands ("Hiermede verzoek ik U", "te mijnen kantore"). * **Opvallende fout:** In de tekst van de brief staat de datum "18 Januari 1944" vermeld voor de afspraak. Aangezien de brief zelf op 17 februari 1944 is geschreven, is dit een evidente verschrijving. Bedoeld is zeer waarschijnlijk vrijdag 18 februari 1944. In 1944 viel 18 februari inderdaad op een vrijdag, terwijl 18 januari op een dinsdag viel. * **Uiterlijke kenmerken:** Gedrukt briefpapier van de Stadsdrukkerij Amsterdam. Linksboven het gemeentewapen van Amsterdam. De tekst is getypt met een schrijfmachine, de referentienummers en datum zijn eveneens getypt. Er is een handgeschreven paraaf/handtekening van de directeur onderaan.
Geadresseerde envelop van een gemeentelijke instantie.
* **Afzender:** De envelop is afkomstig van het 'Marktwezen Amsterdam'. Deze dienst hield toezicht op de markten in de stad, waaronder de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat. * **Adressering:** De afkorting "soust." staat voor *souterrain*, wat aangeeft dat de geadresseerde in een kelderwoning woonde. "Wijk 15" verwijst naar de toenmalige administratieve indeling van Amsterdam. * **Frankering:** De tekst "Frankeering in afrekening" duidt op een regeling waarbij de portokosten achteraf door de betreffende overheidsdienst werden verrekend met de post, een gangbare praktijk voor officiële post. * **Staat:** Het document vertoont vouwlijnen en sporen van lijm/bevestiging aan de onderkant, wat suggereert dat het onderdeel is geweest van een groter dossier of plakboek.
Ambtelijke adviesnotitie / besluitvorming.
Het document is een formeel ambtelijk antwoord op een verzoek om advies. De aanvrager, T. Dekker (geboren op 23 augustus 1902), heeft een verzoek ingediend voor een standplaats op de markt aan het Waterlooplein. De autoriteiten wijzen het verzoek af. De argumentatie is puur gebaseerd op het ontbreken van relevante beroepservaring en historie: de aanvrager is nooit werkzaam geweest in de handel ("nimmer in den handel werkzaam geweest") en heeft geen eerdere rechten opgebouwd als marktkoopman ("heeft ook nooit op de markten een plaats bezet"). Opvallend is de tekstcorrectie in het midden van de brief, waarbij een kortere afwijzing is vervangen door een meer gedetailleerde formulering.
Handgeschreven ambtelijke of politionele notitie betreffende een onderzoek naar een individu.
* **Inhoud:** Het document betreft een beknopt verslag over de sociaal-economische en medische situatie van de heer T. Dekker. De man is gedurende twintig jaar afhankelijk geweest van de steun (sociale bijstand) vanwege ziekte. Sinds november 1943 is hij uit de steun en tracht hij zijn brood te verdienen als straathandelaar in horloges. * **Medische status:** De notities maken melding van een voetoperatie in februari 1943 en chronische klachten (gewrichts- en zenuwreumatiek), wat heeft geleid tot een volledige arbeidsongeschiktheid ("afgekeurd voor alles"). * **Administratieve overtreding:** De kern van de notitie lijkt de laatste observatie te zijn: hoewel Dekker sinds november 1942 over een verplicht opkopersregister beschikt, heeft hij niet al zijn transacties daarin vastgelegd. Dit duidt op een mogelijke controle door de autoriteiten op illegale handel of belastingontduiking.
Getypte adresvermelding op doorslagpapier (onionskin).
* **Fysieke staat:** Het document is een doorslag (carbon copy) op zeer dun papier. Dit werd vaak gebruikt in administraties om een kopie van de adressering of de verzonden brief te bewaren. * **Annotaties:** De "170" linksboven is waarschijnlijk een volgnummer of paginanummer uit een dossier. De blauwe letters "int. corr." staan vermoedelijk voor 'interne correspondentie'. De omcirkelde "D" is een veelvoorkomende classificatie- of sorteermarkering in archieven. * **Adressering:** "Alhier" geeft aan dat de brief binnen dezelfde stad is verstuurd als waar de afzender gevestigd was (in dit geval Amsterdam, gezien de straatnaam). De toevoeging "(C)" achter Alhier duidde in die periode vaak op het district 'Centrum'. * **Datering/Initialen:** De vage tekst linksonder ("Mrt J L") lijkt te verwijzen naar de maand Maart en de initialen van de typist of de verantwoordelijke ambtenaar/medewerker.
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE T. Dekker heeft op 19 nov ’42 een opkopersregister verkregen. Volgens mededeeling van D. Zon zou hij van plan zijn geweest nu een plaats op een der markten (i.c. Nieuwmarkt) te vragen, werd daarin verhinderd doordat hij een voetoperatie moest ondergaan. Is van deze operatie nog niet geheel hersteld, blijft min of meer invalide. Heeft zich in Dec ’43 voor ondersteuning S.Z. laten op...
# TRANSCRIPTIE [Linksboven:] Verzoek van T. Dekker plaats op de markten [Rechtsboven:] A’dam, 24/2 1944 W. L. M. 30/3/4 [in rood potlood/inkt] [Inhoud:] Onder terugzen- ding van het met Uw begeleidbrief dd. 11 Febr. j.l. om advies ontvangen stuk No 5/13 T. M. 1944 hebben de ondergetekenden de eer U te berichten, dat ~~de adressant~~ [doorgehaald] ~~dezerzijds is geweigerd~~ [doorgehaald] een ve...
# TRANSCRIPTIE [Stempel/Kenmerk linksboven:] 30/3/4M. VD/SV. [Datum rechtsboven:] 25 Februari 1944. [Onderwerp:] Verzoek van T. Dekker plaats op de markten. [Geadresseerde:] den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r. ============= [Handgeschreven aantekening in paars/blauw linksboven, diagonaal:] *overtypen en zenden naar Kamer H. v. Deurs* [gevolgd door onleesbaar paraaf] [Teks...
# TRANSCRIPTIE 30/3/3M. SV. 17 Februari 1944 Den Heer T. Dekker Kattenburgerkruisstr.14 soust. Amsterdam-Centrum. ==================== Hiermede verzoek ik U Vrijdag 18 Januari 1944 des namiddags om 3.00 uur te mijnen kantore Jan van Galenstraat te willen komen. De Directeur,
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven bovenin:] Verzonden 26/2 Imp – 3 – 30/3/4M. VD/SV. 1 Verzoek van T. Dekker plaats op de markten. 25 Februari 1944. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r. =========== Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 11 Februari jl. om advies ontvangen stuk no.5/13 L.M.1944 hebben de ondergeteekenden de eer U te berichten, dat een verzoek van a...