Doorslag van een officieel ambtelijk rapport/brief. 31 maart 1944. Een gemeentelijke instantie (ondertekend namens "de ondergeteekenden"). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier (vermoedelijk Amsterdam, gezien de referentie naar de Noordermarkt). Verzonden 31/3 A.V.D

33/3/2M. vD/SV.
31 Maart 1944.

Klacht J.Zijlstra
vischverkoop Noordermarkt.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,

A l h i e r.

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 8 Maart jl. om advies ontvangen stuk no.245 L.M. 1944 hebben de ondergetekenden de eer U te berichten, dat zij naar de onderhavige klacht een onderzoek hebben ingesteld waarbij zoowel klager als den op den bewusten dag dienstdoenden marktmeester Renz zijn gehoord. Renz, ontkende tenstelligste, dat hij de middagloting op een vroeger tijdstip dan om 14.30 uur heeft gehouden, waaraan hij onmiddellijk de opmerking toevoegde, dat hij ook niet begreep, welk belang of reden hij kon hebben om vijf minuten eerder of later de loting te doen plaatsvinden.

Wij hebben hierna klager tezamen met den marktmeester gehoord. Zijlstra houdt vol, dat op 3 Maart vroeger is geloot en dat de laatste kg. visch om 14.20 uur werd verkocht. Op de vraag onzerzijds of hij een reden of eventueel een sterk vermoeden kon aangeven waarom de marktambtenaar tot de loting op een vroeger tijdstip zou zijn overgegaan moest klager een antwoord schuldig blijven. Zijlstra deelde verder mede, dat hij iederen dag des morgens en 's middags aan de loting deelneemt en dat hij nog nooit eerder heeft geconstateerd, dat van het uur van loting werd afgeweken. Renz sprak de bewering van klager echter met klem tegen en wees er ons inziens terecht op, dat indien hij dien dag werkelijk te vroeg had geloot, er uit het publiek een storm van protesten zou zijn opgestegen, hetgeen niet is gebeurd. Zijlstra erkent dit, Renz deelde verder nog mede, dat klager iederen dag als eerste voor aan de rij staat en dat hij stellig eenige keeren in de week zoodanig loot, dat hij voor visch in aanmerking komt. Het publiek heeft hem meermalen gezegd dat deze man zijn gekochte visch buiten de markt zwart probeert te verkoopen.

Renz staat als een serieus ambtenaar bekend, die zijn taak zeer punctueel verricht. Dit document verslaat een kleinschalig bureaucratisch conflict tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een burger, J. Zijlstra, klaagt dat de visloting op de Noordermarkt tien minuten te vroeg begon. De marktmeester, Renz, ontkent dit en voert aan dat er anders wel protest vanuit het publiek was gekomen. De onderzoekers trekken de integriteit van de klager in twijfel door te suggereren dat hij een "beroepsloter" is die de vis mogelijk op de zwarte markt doorverkoopt. Het rapport concludeert dat de marktmeester een betrouwbare ambtenaar is, waarmee de klacht feitelijk wordt geseponeerd. De toon is formeel en licht bevooroordeeld ten gunste van de ambtenaar. * Oorlogstijd en Schaarste: In maart 1944 was Nederland bezet door nazi-Duitsland. Er heerste een enorme schaarste aan voedsel. Producten zoals vis waren alleen via distributie en loting verkrijgbaar, wat de felle reactie op een (vermeende) afwijking van tien minuten verklaart.
* Loting: Omdat er minder aanbod dan vraag was, werd de beschikbare voorraad verloot onder de aanwezigen in de rij. Dit was een bron van constante spanning en achterdocht onder de bevolking.
* Zwarte Handel: De beschuldiging van "zwart verkopen" was in deze periode zeer ernstig. Veel mensen probeerden via de zwarte markt hun schaarse middelen aan te vullen of wat extra geld te verdienen om de hoge prijzen van illegaal voedsel te kunnen betalen.
* Noordermarkt: Een historisch marktplein in de Amsterdamse Jordaan, dat ook tijdens de oorlog een cruciaal punt bleef voor de voedselvoorziening van de lokale bevolking.