Handgeschreven conceptbrief of ambtelijke notitie. (Pagina 3)

Te Durgerdam wonen
niet meer dan 162 gezinnen.
Indien deze geen visch
kunnen koopen, dan staan
zij op dit punt niets achter
bij duizenden A’damsche
gezinnen, waarvan de huis-
~~vrouwen~~ ~~[door huiselijke omstandigheden]~~ ook niet in staat
zijn om naar een markt
te gaan om in de rij te
wachten op visch.
Indien ~~visch~~ ~~[onleesbaar]~~ visch
naar Durgerdam zou worden
gebracht, dan zouden
de bewoners van vele
A’damsche straten ook
kunnen verlangen, dat
vischkooplieden naar
de door hen bewoonde
straten zouden worden gedi-
rigeerd.
Wij adviseeren U mits-
dien den adressant te doen
berichten, dat hij zich De tekst is een ambtelijk advies met betrekking tot de distributie van vis. De kern van het betoog is dat een verzoek (waarschijnlijk van een bewoner of vertegenwoordiger uit Durgerdam) om vis direct in het dorp te leveren, moet worden afgewezen.

De schrijver voert twee argumenten aan:
1. Gelijkheid: Durgerdam is klein (slechts 162 gezinnen). De inwoners van Durgerdam verkeren in dezelfde positie als duizenden huisvrouwen in Amsterdam die ook niet in de gelegenheid zijn om urenlang in de rij te staan op de markt.
2. Precedentwerking: Als de overheid toegeeft aan Durgerdam, zullen bewoners van talloze straten in Amsterdam hetzelfde eisen (namelijk dat visboeren direct naar hun straat worden gestuurd in plaats van dat men naar de markt moet).

De tekst bevat enkele interessante doorhalingen die wijzen op een zorgvuldige formulering. De zinsnede "door huiselijke omstandigheden" werd geschrapt, waarschijnlijk omdat dit de bewijslast voor de overheid te specifiek maakte; de algemene onmogelijkheid om in de rij te staan werd belangrijker geacht. Hoewel het document niet gedateerd is, wijst alles op de periode van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Tijdens deze periode was er sprake van ernstige voedselschaarste en een strikt distributiesysteem. Vis was een schaars goed waarvoor men vaak urenlang in de rij moest staan bij centrale markten.

Durgerdam was destijds (en is nog steeds) een relatief afgelegen dorp ten noorden van Amsterdam. Het document weerspiegelt de bureaucratische houding van die tijd: schaarste moet centraal en eerlijk (volgens de regels) verdeeld worden, en uitzonderingen voor kleine gemeenschappen worden vermeden uit angst voor onrust in de grotere steden. Het advies aan de ontvanger van de brief is dan ook om de verzoeker ("den adressant") negatief te berichten.