17 juli 1944 Een ongenoemde overheidsinstantie (waarschijnlijk een inspectiedienst voor de voedselvoorziening) De Directeur van het Bedrijfschap V. (vermoedelijk voor Voedingsmiddelen of Vee en Vlees), t.a.v. de heer Kranenburg. (Linkermarge, verticaal:)
Fly wijze van fraude [?] (onduidelijk, mogelijk 'Fijne wijze van fraude')

(Hoofdtekst:)
A’dam, 17/7 1944

Den Heer Dir. v. het Bedrijfschap V.
—

In aansluiting op het telefonisch gesprek, dat de Inspecteur van mijn Dienst een dezer dagen heeft gevoerd met Uwen Heer Kranenburg bevestig ik hierbij, dat op 17 Juni j.l. was ingenomen door de fa. Duyvis te A’dam een partij ontbijtkoekjes, welke [doorgehaald: blijkbaar met] niet van goede kwaliteit was.
De marktkoopman Schalen heeft de gehele partij gekocht voor f. 276,64, doch kon deze niet aan het publiek kwijt; de keuringsdienst heeft daarna de partij afgekeurd en vernietigd. Het document is een zakelijke correspondentie uit de late oorlogsjaren betreffende een voedselinspectie. De kern van de zaak is een partij ontbijtkoekjes die door de bekende firma Duyvis in Amsterdam was ingenomen. Een marktkoopman genaamd Schalen kocht deze partij voor een aanzienlijk bedrag (276,64 gulden), maar de kwaliteit was zo slecht dat de koekjes onverkoopbaar bleken. Uiteindelijk is de Keuringsdienst van Waren (of een vergelijkbare instantie) tussengekomen, waarna de partij is afgekeurd en vernietigd.

De brief dient als schriftelijke vastlegging van een eerder telefonisch contact tussen een inspecteur en de heer Kranenburg van het betreffende Bedrijfschap. De doorhaling in de tekst ("blijkbaar met") en de correctie naar "niet van goede kwaliteit" wijst op een zorgvuldige, ambtelijke formulering van de feiten. De datum, 17 juli 1944, is cruciaal voor het begrip van dit document. Nederland bevond zich in de laatste fase van de Duitse bezetting, een periode gekenmerkt door enorme voedselschaarste en een bloeiende zwarte markt. Bedrijfschappen waren door de bezetter ingestelde of gecontroleerde organisaties die de economie en distributie moesten reguleren.

In deze tijd van schaarste werd er veel gesjoemeld met ingrediënten (surrogaten) en werden soms bedorven goederen toch op de markt gebracht. Het feit dat een marktkoopman een dergelijk hoog bedrag neertelde voor een partij koekjes die uiteindelijk vernietigd moest worden, illustreert het economische risico en de wanhoop in de handel vlak voor de Hongerwinter. De kanttekening in de marge over "fraude" suggereert dat de autoriteiten de handelswijze van de betrokkenen (Duyvis of de marktkoopman) argwanend bekeken. Bedrijfschap