Concept-brief of ambtelijk verslag betreffende de visserij-industrie. Ongedateerd (vermoedelijk midden 20e eeuw, circa 1945-1955, gezien de terminologie zoals 'Bedrijfschap'). (Inclusief doorhalingen en boven de regel toegevoegde tekst)

[Bovenaan de pagina:]
F De vorige week is bij wijze van proef een kleine hoeveelheid schol IV door een ~~Volendam~~ rooker gerookt; de deskundige commissieleden waren over het resultaat zeer tevreden.

[Hoofdtekst:]
Deze visch is zeer moeilijk te verkoopen en het is op verkoopplaatsen van de rookers reeds eenige malen voorgekomen, dat deze van de schol niet kunnen loskomen.
Deze moeilijkheid werd ook in de steden Rotterdam en Den Haag ondervonden waar men ertoe is overgegaan, deze kleinste maat schol te laten rooken.
Er ontstaat dan een product, dat smakelijk is en dat in bovengenoemde steden vlot wordt verkocht. F Wij ~~overweging~~ geven u daarom in ook in onze stad een dergelijke regeling te treffen. Het Bedrijfschap voor Vischproducten ondersteunt deze regeling, terwijl de Verwerkingscommissie voor visch een gunstig advies heeft uitgebracht.
De bedoeling is, dat de rookers zich tot een drie à viertal combinaties verenigen, welke deze IV haar toegewezen schol moeten rooken.
In overleg met het Bedrijfschap kunnen deze combinaties de helft van het gerookte product behouden om dit zelf op de verkoop-plaatsen te koop aan te bieden. Dit is in verband met de winstmogelijkheid noodig. De andere helft moet aan de Vischhal gerookt teruggeleverd, waar het product aan de op de lijst van gerookte vischhandelaaren voorkomende personen zal worden verdeeld.
Wij verzoeken U ons te doen weten of U met het bovenstaande accoord kunt gaan.

[Linkermarge:]
Wanneer de beschubbing van de schol is ontdaan van kop en vinnen, blijft er zoo weinig van over, dat de bevolking daarvan geen olie of boter wil spendieren.
— Een proeve van het product zal U, zoodra er weer aanvoer uit Scheveningen is, worden gezonden. Het document is een ambtelijk voorstel om de afzet van de kleinste sortering schol (sortering IV) te verbeteren. De kernpunten zijn:

1. Probleemstelling: Verse kleine schol is nagenoeg onverkoopbaar omdat er na het schoonmaken (koppen en vinnen verwijderen) te weinig visvlees overblijft om het gebruik van schaarse bakboter of olie te rechtvaardigen.
2. Oplossing: Door de vis te roken, ontstaat een smakelijk product dat in grote steden (Rotterdam, Den Haag) reeds succesvol wordt afgezet.
3. Organisatiestructuur: Er wordt voorgesteld om rokers te laten samenwerken in "combinaties". Zij krijgen vis toegewezen onder strikte voorwaarden:
   • 50% van de gerookte vis mag de roker zelf verkopen (voor de winstgevendheid).
   • 50% moet worden ingeleverd bij de centrale Vischhal voor verdere distributie onder geregistreerde handelaren.
4. Status: Het betreft een formeel verzoek om akkoord, gesteund door het Bedrijfschap en de Verwerkingscommissie. Dit document stamt uit een periode waarin de visverwerkende industrie in Nederland sterk gereguleerd was door productschappen (zoals het Bedrijfschap voor Vischproducten). De verwijzing in de marge naar het niet willen "spendieren" van olie of boter aan kleine visjes suggereert een tijd van relatieve schaarste of een zuinige huishoudelijke economie, wat vaak duidt op de vroege wederopbouwperiode na de Tweede Wereldoorlog.

De tekst geeft een uniek inkijkje in de lokale economische sturing: hoe een schijnbaar onverkoopbaar bijproduct (maat IV schol) door middel van een verwerkingsstap (roken) en een strakke distributieregeling toch waarde kreeg voor zowel de vissers, de rokers als de handelaren. De doorhaling van het woord "Volendam" en de vervanging door "een rooker" kan wijzen op een veralgemenisering van het concept-document voor meerdere gemeenten of een bredere ambtelijke context.