Handgeschreven brief op briefpapier. 7 september 1939. S. Lakmaaker. WelEd. Heer Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. S. LAKMAAKER
SINT. ANT. BREESTRAAT 4
AMSTERDAM-C.

AMSTERDAM, 7 Sep. 1939

No 29/26/M. 1939 7/9 [paars stempel]
ni Insp. [potloodnotitie]

Den WelEd Heer Directeur van het
Marktwezen.

Beleefd verzoek ik u van de volgende inhoud
nota te nemen.
Ik heb op de nieuwe Markt ongeveer 40 jaren
een plaats ingenomen en kan door de slechte
toestand van de laatste jaren het niet meer
volhouden. Nu heb ik de laatste jaren
het marktgeld per half jaar betaald
en ook nu tot einde 1939.
Zou het mogelijk zijn daar de toestand
voor mij zoo kritiek is om het overige geld
in mijn bezit te krijgen daar ik de plaatsen
moet opgeven.

Hoogachtend
S. Lakmaaker. In deze brief verzoekt S. Lakmaaker, een marktkoopman die al veertig jaar actief is, om restitutie van vooruitbetaald marktgeld. De toon van de brief is formeel en beleefd, maar getuigt van grote persoonlijke nood.

De schrijver geeft aan dat de economische omstandigheden ("de slechte toestand van de laatste jaren") hem dwingen zijn staanplaatsen op de markt op te geven. Hij heeft het staangeld voor het gehele jaar 1939 al voldaan, maar omdat hij zijn nering moet staken, vraagt hij het resterende bedrag terug. De typering van zijn situatie als "zoo kritiek" onderstreept de financiële urgentie van het verzoek.

De brief biedt inzicht in de precaire economische positie van kleine zelfstandigen in Amsterdam aan de vooravond van een zeer donkere periode. De administratieve stempels en aantekeningen laten zien dat het verzoek direct in behandeling werd genomen door de gemeentelijke bureaucratie (het Marktwezen). De datum van de brief, 7 september 1939, is historisch zeer significant. Slechts enkele dagen eerder was Duitsland Polen binnengevallen, wat het begin van de Tweede Wereldoorlog markeerde. Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was, zorgde de oorlogsdreiging voor directe economische onzekerheid, stagnatie in de handel en algemene onrust, wat de "kritieke toestand" van de afzender mede kan verklaren.

De afzender, S. (Salomon) Lakmaaker, woonde aan de Sint Antoniesbreestraat 4. Dit adres bevond zich in het hart van de oude Amsterdamse Jodenbuurt. Veel bewoners in deze straat waren werkzaam in de ambulante handel op nabijgelegen markten zoals het Waterlooplein. Uit archiefonderzoek (o.a. Joods Monument) blijkt dat Salomon Lakmaaker inderdaad een marktkoopman was. De tragische context van deze brief is dat de afzender en zijn familieleden tijdens de bezetting zijn weggevoerd; Salomon Lakmaaker werd in 1943 in Sobibor vermoord. Dit document vormt daarmee een tastbaar bewijs van zijn strijd om het hoofd financieel boven water te houden vlak voordat de Sjoa de Joodse gemeenschap in Amsterdam zou treffen. S. Lakmaaker Marktwezen