Handgeschreven brief (klikbrief/melding). 23 april 1944 (behandeld op 24/4 en 26/4). "Een Winkellier" (anoniem). Waarschijnlijk de inspecteur van het Marktwezen. Nº 53/2/1 M. 1944 24/4 [in paarse stempel/pen]
ter af aan gedr. Marktwez.
th. Bekruyt insp. 26-4-44 a [notities in blauw bovenin]

A.dam. 23 April 1944
Mijn Heer

Daar ik een zaterdag mijn oogen eens te kost
gaf en ik daar eenings van toestande zag zoo
doende wou ik u wel eens vragen of u daar
eens wou naar om zien ik was met mijn kaar
aan de mark des smorgens en ik wou hem er op
rijden zoo als er wel meer doen dus ik dacht
ik mag dat ook wel doen maar dat mog niet
van de Markmeester af zijn ik liet hem er op
zetten maar ik liet mijn oog eens rond gaan
en ik zag als dat er wel lui waren en die niet
eens een Markt kaart hadden en die er door gingen
die werk bij die en die bij die baas zoo zag ik er
een 4 aa 5 op gaan en die heb ik al reeds meer
malen er op zien gaan en dan zee de Mark meester
denk je er om ja dat komt straks wel in orde ik
zal wel een kistje wel brengen als u nou eens
Controle langs de pieren zou doen dan vindt u
zeker bij eenigen baasen in de vroegte van die
zoo genaamde knechts die geen kaart hebben
en dan daar voor eennige kistjes groenten die zij
dan zwart verkoopen hun kost verdienen en
wij daar door minder krijgen

Een Winkellier
53 [rechtsonder] De brief is een melding van een Amsterdamse winkelier over corruptie en illegale handel op de markt. De auteur klaagt over de volgende zaken:

1. Willekeur en corruptie: De winkelier mocht zelf zijn kar niet de markt op rijden van de marktmeester, terwijl anderen zonder de vereiste 'Marktkaart' (vergunning) wel werden toegelaten.
2. Omkoping: De marktmeester lijkt steekpenningen aan te nemen in natura. De schrijver hoorde een afspraak waarbij iemand zei: "ik zal wel een kistje wel brengen", waarna de marktmeester de overtreding door de vingers zag.
3. Zwarte handel: Personen zonder vergunning (onechte "knechts") verkrijgen via deze weg kistjes groenten om die vervolgens op de zwarte markt te verkopen.
4. Economische schade: De legale winkeliers ondervinden hier nadeel van, omdat er voor hen minder handelswaar overblijft ("wij daar door minder krijgen").

Het handschrift is een vlot, functioneel cursief. De spelling is fonetisch en wijkt af van de standaard (bijv. mark, kaar, smorgens, eenings), wat duidt op een schrijver uit de middenstand met een beperkte formele opleiding. Dit document stamt uit april 1944, de late fase van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er een enorme schaarste aan voedsel en waren distributieregels zeer streng. De 'zwarte handel' tierde welig omdat legale kanalen vaak leeg bleven.

Het Marktwezen in Amsterdam probeerde de distributie te reguleren, maar zoals deze brief aantoont, was corruptie onder beambten een reëel probleem. Het kistje groenten als smeermiddel was in die tijd van honger en schaarste een waardevol betaalmiddel. Het schrijven van dergelijke (vaak anonieme) brieven aan instanties was tijdens de oorlog een veelvoorkomende manier voor burgers om onrecht aan te kaarten of om concurrenten dwars te zitten. De ambtelijke krabbel bovenin toont aan dat de melding serieus is genomen en is doorgeleid naar een inspecteur (Bekruyt). Marktwezen