Dienstverslag/Rapportage van een marktmeester of toezichthouder. Vermoedelijk 31 maart 1944 (gebaseerd op de breuk 31/3 bij het jaartal). [Linksboven in potlood:] ins. Insp.
[Midden boven:] № 76/2/1 M.1944 $\frac{31}{3}$ [Rechtsboven:] 931

Den Heer Inspecteur v/h Marktwezen.

M. H.

Hedenmorgen op de Markt Jan Evertsenstraat hebben zich eenige moeilijkheden voorgedaan en wel als volgt. Zoals gewoonlijk heb ik geloot om 1/4 over tien in het bijzijn van één politie agent.
Het publiek dat in groote getale aanwezig was, had ik in vijven verdeeld. Een dame uit één der gedeelten trok het nummer 1. Als van zelf werd het genoemde nummer 1, en vervolgens № 5 werd № 2 enz: In overleg met genoemde politie agent heb ik die twee gedeelten langs de rij mede naar de kop van de rij gebracht zoodat de volgorde werd zoals de loting had bepaald. Toen de menschen op hun plaatsen stonden, kwamen er eenige dames, hoewel ik die naam achteraf beschouwd er niet aan kon geven bij mij met veel geschreeuw dat ik № 4 had laten staan en met № 5 was begonnen, begrijpelijk voor U ging dat met veel kabaal gepaard. Ik heb die schreeuwers mede naar de kop van de rij genomen om ze te overtuigen dat er niets bijzonders was gebeurd. De menschen welke in dat gedeelte stonden verklaarde mij dat er niets oneerlijks was gebeurd, ik geef U hierbij de namen van de personen welke het bovengenoemde verklaarde, ze zijn als volgt.

Mevrouw Nadell Livornostraat 7$^II$ a dam West
Mevrouw v.d Brink Livornostraat 7 huis " " "
Mevrouw N. Nooren Hoofdweg 376 huis " " "
Den Heer J. Homan Wilhelminastraat 26 huis " " "

Na dit incident begon de verkoop van de visch, als altijd twee karren met schol, daarna meer twee karren met schol vervolgens 1 kar met garnalen en 1 wagen met spiering. Terwijl ik daarmede bezig was kwam er meer aanvoer van schol. Nu wilde het toen wachtende publiek mij dwingen eerst die schol te laten verkoopen, en dan de spiering het welk ik, aan de hand van de voorschriften van de Directie heb geweigerd. Er waren menschen die de spiering niet wilde hebben, deze menschen heb ik verzocht dan de rij te verlaten wat, zoo U kan begrijpen nu zoo maar niet zonder lichamelijk verzet ging. En nu komen wij tot de kern van de zaak. Ik verzoek U met klem mij meer assistentie van Politie te verleenen. Ik had zegge en schrijven één Politie agent bij een aanwezigheid van $\pm$ 300 menschen, en het is noodzakelijk dat * Taalgebruik: Het document is geschreven in formeel-ambtelijk Nederlands uit de jaren '40. Opvallend is de persoonlijke frustratie van de schrijver ("hoewel ik die naam achteraf beschouwd er niet aan kon geven"), wat duidt op een hoog opgelopen spanning tijdens het incident.
* Inhoudelijke kern: De schrijver rapporteert twee incidenten. Ten eerste een misverstand over de lotingvolgorde bij de markttoegang, waarbij de schrijver beschuldigd werd van vriendjespolitiek of fouten. Ten tweede een conflict over de verkoopvolgorde van vis (schol versus spiering).
* Handhaving: De kern van het schrijven is een noodkreet om meer politiebegeleiding. Eén agent voor 300 mensen wordt als onveilig en onwerkbaar beschouwd.
* Sociaal-historische context: De schaarste tijdens de oorlog zorgde voor grote spanningen in de rijen voor voedsel. De bureaucratische aanpak (loten om een plek in de rij, strikte voorschriften van de 'Directie') was bedoeld om orde te scheppen maar lokte vaak juist agressie uit bij de hongerige bevolking. Dit document dateert uit maart 1944, de late bezettingstijd in Nederland. In deze periode was de voedselvoorziening in steden als Amsterdam (Jan Evertsenstraat/West) zeer precair. Vis was vaak een van de weinige beschikbare proteïnebronnen buiten de zwarte markt om. De genoemde adressen (Livornostraat, Hoofdweg, Wilhelminastraat) liggen in de directe omgeving van de markt, wat aangeeft dat het publiek voornamelijk uit buurtbewoners bestond. De lotingssystemen werden ingevoerd om de enorme toeloop en het urenlange wachten in de kou te reguleren, maar zoals uit dit verslag blijkt, leidde elke afwijking van de waargenomen 'eerlijkheid' tot direct verzet en volksoploop. Dit verslag biedt een rauw beeld van de dagelijkse strijd om voedsel en de druk waaronder marktbeambten destijds werkten. H. Marktwezen Politie