Brief (klachtbrief) 10 april 1944 J.W. v. de Gans, Hudsonstraat 119 hs, Amsterdam West. Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. [Bovenaan links, gestempeld en geschreven:]
No 76/3/1 M. 1944 4/4

[Bovenaan rechts:]
954
Amsterdam 10/4. 44
Jan v. Galenstr.

[Aantekening in rood rechtsboven, deels onleesbaar:]
Redactie ... afgedaan

[Adressering:]
Aan den Directeur v/h Marktwezen.

[Aanhef:]
Weledel Hr.

[Inhoud:]
De Ond. wendt zich tot u met een klacht en een opmerking. Zoo als het u bekend is komen er visch wagentjes in de Jan Evertsenstr. voor de verkoop van visch voor de menschen die daar soms uren voor in de rij staan. Zoo gebeurde het ook Zaterdag 8/4 44. Nu zal het wel wet wezen dat de visch boeren de visch uit verkoopen aan de bewuste menschen die daar netjes voor in de rij staan; daarvoor is toch ook een marktmeester voor aanwezig voor Controle.

Nu gebeurde het een Zaterdag middag ± 1 uur dat ook zoo'n wagentje leeg verkocht was, en de vischboer genaamd Jopie (zoals hij daar schielijk bekend staat ook bij de Marktm.) dat hij met zijn vischwagen ging naar de Heer Velthuizen in de Hudsonstr 120 en leverde daar 17 stuks groote schollen af; zoodat ik daar 's middags de marktmeester op wees dat daar visch was afgeleverd. daar kreeg ik een heel bescheiden antwoord van, maar zoo iets moet toch niet kunnen gebeuren en wel onder toezicht van een marktmeester dat er zoo veel visch achter gehouden wordt dat ze buiten de markt afgeleverd kunnen worden.

Zoo gauw er een vischwagen [komt] halen ze direct de grootste visschen er uit zoo genaamd voor eigen gebruik. Honderde vrouwen en mannen staan dagelijks in de rij om een vischje machtig te worden, onder toezicht van Politie zoo wel te paard als te voet. en dat dan zoo'n marktmeester dat oogluikend toelaat dat zoo de visch medegenomen wordt.

Zeer gaarne zag ik dat er streng tegen op getreden zal worden zoodat de Heeren de visch niet meer af kunnen afleveren buiten de markt om, en dat de menschen de visch krijgen die er uren voor in de rij staan.

[Afsluiting:]
Hoogachtend
J.W. v. de Gans
Hudsonstr 119 hs
Amsterdam west

[Aantekeningen onderaan:]
rapport 13-4-44
[Stempel:] 7 6 * Toon: De brief is geschreven vanuit een gevoel van diepe verontwaardiging en burgerplicht. De schrijver is beleefd ("Weledel Hr."), maar zeer direct in zijn beschuldiging van corruptie en nalatigheid.
* Kern van de klacht: De afzender klaagt over een visboer ("Jopie") die 17 grote schollen buiten de officiële markt om heeft geleverd aan een privéradius (Hudsonstraat 120), terwijl honderden mensen in de rij stonden. De pijlen zijn vooral gericht op de marktmeester, die de controle zou moeten handhaven maar dit "oogluikend" toelaat.
* Taalgebruik: Typisch midden-20e-eeuws Nederlands met archaïsche spelling ("visch", "zoodat", "oogluikend"). De zinsbouw is soms wat hortend, wat wijst op een emotionele lading.
* Visuele elementen: De rode en blauwe aantekeningen suggereren dat de brief serieus is genomen door de administratie van het Marktwezen en dat er een rapport over is opgemaakt op 13 april 1944. * Historische periode: Deze brief dateert uit april 1944, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De voedselschaarste nam in deze periode enorme proporties aan.
* De Rij: De "rij" (wachtrij) was een bepalend onderdeel van het dagelijks leven tijdens de oorlogsjaren. Mensen stonden urenlang in de rij voor minimale rantsoenen.
* Zwarte Handel: De brief illustreert de frictie tussen de officiële distributie en de zwarte handel/vriendjespolitiek. Vis was een schaars en kostbaar goed. Het feit dat er politie "te paard en te voet" bij de rijen aanwezig was, onderstreept de dreigende sociale onrust rondom voedselverdeling.
* Locatie: De genoemde straten (Jan van Galenstraat, Jan Evertsenstraat, Hudsonstraat) liggen in Amsterdam-West, een buurt die in die tijd zwaar getroffen werd door de schaarste. Marktwezen Politie