Officieel rapport (getypt met handgeschreven correcties). [Handgeschreven linksboven in de marge: vervalt mij]

No 77/19/2 M.1944
R A P P O R T

Naar aanleiding van het rapport van den Marktmeester C. Blom, d.d. 25 April 1944, betreffende diefstal van een pak inhoudende bussen solution, heb ik in opdracht van den heer Bedrijfschef van de Centrale Marktee een nader onderzoek ingesteld en hoorde daartoe:
Theodorus Snoeks, onder-brandmeester, dienstdoende commandant van de hulpbrandwacht, post Centrale Markt, wonende Nassaukade 24/III alhier, die mij het volgende verklaarde:
"Op Maandag 24 April 1944 een expediteur uit Haarlem, die goederen moest lossen op de Centrale Markt bij de Ned: Veiling of hij een lorrie van de Veiling, waarop hij eenige pakken gelegd had, bij den ingang van onze kazerne mocht zetten opdat geen onbevoegde iets van de lorrie zou kunnen wegnemen. Ik had hiertegen geen bezwaar.
Omstreeks 5 uurn.m op dien dag kwam deze expediteur hij mij in het commandantverblijf van de kazerne en deelde mij mede dat door hem van de lorrie een pak werd vermist inhoudende bussen solution.
Weinige oogenblikken daarna verscheen in genoemd commandantverblijf de hulpbrandwacht Ligtenberg met een bus solution en verklaar [doorgehaald: de Ligtenberg] deze bus te hebben ontdekt tusschen de dekens verstopt op het bed van den hulpbrandwacht de Kock. Vermoedende dat onze menschen zich aan diefstal van de bussen solution hadden schuldig gemaakt liet ik alla-arm maken en de dienstdoende hulpbrandwachten aantreden. Ik deelde hen toen mede dat er een pak met bussen solution van de lorrie verdwenen was, dat er reden was te veronderstellen dat dit door iemand van onze menschen moest zijn weggenomen en gaf bevel dat men deze [doorgehaald: zaak] zoo spoedig mogelijk in het reine moest brengen daar ik ander de politie hierin zou betrekken.
Het gevolg was dat even later de hulpbrandwacht Scheen in het commandantverblijf kwam met een zak waarin zich 14 bussen solution bevonden. Scheen verklaarde deze bussen niet te hebben gestolen doch slechts als bemiddelaar op te treden om de zaak in orde te brengen. Ik heb hierna de bussen aan den expediteur terug gegeven.
Hierna heb ik rapporteur gehoord:
Cornelis Pieter J. Ligtenberg, oud 38 jaar, hulpbrandwacht, dienstdoende aan de post Centrale Markt, wonende Nagelstraat 88 huis alhier die verklaarde:
Op 24 April 1944, omstreeks 5 uur n.m., bevond ik mij met mijn collega's van der Maas en Smit in de cantine van onze kazerne op de Centrale Markt, toen collega de Kock bij ons kwam en aan van der Maas twee bussen solution te koop aanbood. Of hij de bussen met solution bij zich had weet ik niet doch wel weet ik dat hij ze aan ons niet heeft laten zien. Van der Maas ging op dit aanbod niet in en verdween Kock weer. Even daarna kwam mij ter oore, dat van een lorrie die voor den ingang van onze kazerne gestaan had een pak, inhoudende bussen solution, verdwenen was. Een en ander deed mij vermoeden dat Kock hier misschien meer van wist. Zonder dat ik iemand anders hiervan op den hoogte stelde heb ik mij naar de slaapzaal van onze kazerne begeven en ontdekte in het bed van Kock tusschen zijn dekens verstopt een bus solution. Ik heb deze bus meegenomen en onverwijld overgegeven aan den Onder-Brandmeester Snoeks wien ik tevens mededeelde waar ik de bus gevonden had en dat Kock eenige oogenblikken geleden twee bussen solution aan van der Maas te koop had aangeboden. Op welke wijze de Kock aan deze bussen solution gekomen is weet ik niet. Even later liet de onder-brandmeester allarm maken en deelde toen mede dat er een heel pak bussen solution gestolen was. Zooals ik later vernam waren door den hulp-brandwacht Scheen een aantal bussen terug bezorgd.
Hierna gehoord: Leendert van der Maas, oud 26 jaar, hulpbrandwacht, dienstdoende op post Centrale Markt, wonende Kinkerstraat 370/1, die aldus verklaarde:
Op 24 April 1944, omstreeks 5 uur n.m. zat ik in de kantine van onze kazerne op de Centrale Markt aan tafel met mijn collega's Ligtenberg en Smit en toen zich onze collega de Kock bij ons voegde en * Incident: Een interne diefstal op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. Een expediteur uit Haarlem raakt een pak met 14 bussen "solution" kwijt die hij tijdelijk uit voorzorg bij de kazerne van de hulpbrandwacht had geplaatst.
* Verloop:
1. De hulpbrandwacht Ligtenberg vindt één bus in het bed van collega De Kock nadat De Kock eerder die middag bussen te koop had aangeboden.
2. Commandant Snoeks dreigt de politie in te schakelen en beveelt de manschappen de zaak direct op te lossen.
3. Een andere hulpbrandwacht, Scheen, fungeert als "bemiddelaar" en levert de resterende 14 bussen in een zak in.
* Taalgebruik: Het document is opgesteld in de toen gangbare ambtelijke spelling (bijv. "den", "eenige", "oogenblikken"). Opvallend is de term "solution", destijds een gebruikelijke term voor solutie (rubberlijm), wat in oorlogstijd een schaars en waardevol goed was.
* Fysieke staat: Het document bevat typefouten die handmatig zijn gecorrigeerd (zoals "alla-arm" en de doorhaling van namen). De tekst breekt halverwege de verklaring van Van der Maas af, wat suggereert dat er een tweede pagina is. Dit document stamt uit april 1944, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam was een cruciaal logistiek punt voor de voedselvoorziening. Vanwege de oorlogsschaarste was diefstal van goederen (zoals bandenplaksel voor fietsen, noodzakelijk voor transport) een groot probleem.

De Hulpbrandwacht bestond vaak uit burgers die waren aangesteld om te waken bij vitale objecten of te helpen bij branden na bombardementen. Uit dit rapport blijkt de interne spanning: de commandant wil de zaak binnenshuis oplossen ("in het reine brengen") om de politie (die onder Duits gezag stond) erbuiten te houden, terwijl de manschappen elkaar in de gaten houden. Het personage De Kock wordt hier duidelijk aangewezen als de schuldige, hoewel Scheen een dubieuze rol speelt als "bemiddelaar". C. Blom (Marktmeester) Theodorus Snoeks (Onder-brandmeester) Cornelis Pieter J. Ligtenberg (Hulpbrandwacht) Leendert van der Maas (Hulpbrandwacht) De Kock (Verdachte) Scheen (Bemiddelaar) Smit (Getuige).