Getuigenverklaring/Rapportage (mogelijk onderdeel van een proces-verbaal of intern onderzoek). - 3 -

geboren te Amsterdam 18 December 1912, hulpbrandwacht dienst-
doende op de post Centrale Markt, wonende Bestevaerstraat
102 alhier, die verklaarde:
Op Maandag 24 April 1944 omstreeks 5 uur v.n. bevond
ik mij bij den ingang van onze kazerne op het terrein van
de Centrale Markt toen ik op eenige afstand op een zandkist
een bus zag staan die, zooals mij bij het openen bleek ge-
vuld was met solution. Ik heb deze bus weggenomen en mij
hiermede naar de cantine van onze kazerne begeven. Daar be-
vond zich mijn collega van der Maas aan wien ik de bus solution
te koop aanbood voor f. 5.- Maas ging er evenwel niet op in en
ben ik teruggekeerd naar de slaapzaal van onze kazerne. Daar
^heb ik de bus solution op mijn bed tusschen de dekens verstopt.
Wei^inige oogenblikken nadat^dit gebeurd was liet de onder-brand-
meester Snoeks alarm maken en moesten wij allen voor de kazerne
aantreden. Hij deelde toen mede, dat er vermoedelijk door
iemand van onze menschen een pak met bussen solution was wegge-
nomen en dat deze bussen binnen een door hem vastgestelde tijd
terug moesten zijn daar hij anders de politie zou waarschuwen.
Toen ik na dit appel bij mij^n bed kwam bleek mij dat de bus
met solution was verdwenen. Naar mij later ter oore kwam had
mijn collega Ligtenberg de bus tusschen de dekens weggehaald
en aan de onder-brandmeester Snoeks gegeven. Ook is het mij
bekend, dat mijn collega Scheen kort na het gehouden appel een
zak met bussen solution heeft gedeponeerd bij den onder-brand-
meester. Snoeks . Zooals ik heb vernomen zou Scheen het doen
hebben voorkomen als^.of hij als bemiddelaar optrad, doch ik
kan U verklaren, dat dit niet zoo is. Scheen heeft zelf het
pak weggenomen. Ik begrijp wel dat men nu mij er van wil be-
schuldigden, maar ik heb het niet gedaan. Ik weiger echter
de beschuldiging van Scheen in zijn bijzijn of tegenover
iemand anders te herhalen. In dit geval neem ik de schuld op
mij".
Toen ik, rapporteur, Kock, onder den aandacht bracht
dat volgens de verklaring van Ligtenberg, van der Maas en Smit
hij aan van der Maas twee of althans meerdere bussen solution
te koop had aangeboden verklaarde Kock het volgende:
Ik herinner mij nu, dat ik niet één maar twee bus-
sen solution op de zandkist bij den ingang van onze kazerne
heb gevonden, welke ik te koop aanbood aan mijn collega van
der Maas. Toen later door den onder-brandmeester Snoeks alarm
werd gegeven had ik een bus reeds onder mijn dekens verstopt,
terwijl ik de andere bij mij had. Na het ^en alarm begaf ik mij
in de slaapzaal om deze bus weg te halen bleek dit reeds te zij^n
gedaan, zooals U bekend door Ligtenberg. Terwijl ik mij nog in
de slaapzaal bevond passeerde mij mijn collega Scheen met een
zak waarin zich de bussen solution bevonden, welke hij ging
brengen naar Snoeks. De bus solution die ik nog bij mij had
heb ik ^in de zak gedaan en aan Scheen meegegeven. Thans wil ik
nog verklaren, dat ik niet de schuld op mij neem maar den
schuldige^r ben". Ik heb het pak met bussen solution weggenomen.
Nogmaals door mij gehoord de onder-brandmeester Snoeks die
verklaarde:
Toen de hulpbrandwacht Scheen bij mij de zak met
bussen solution bracht en hij verklaarde niet zelf den dader
te zijn vroeg ik Scheen wat hij wel zou doen als men hem nu
eens als den dader zou aanwijzen, waarop Scheen ten antwoord
gaf: "Dan zal ik verder praten". Zooals ik thans van U ver-
neem heeft Scheen terwijl hij op weg was naar mij toe met de
bussen solution er nog een bus ^bijgekregen van de Kock. Hiervan
heeft Scheen mij niets verteld. Evenmin heeft hij mij verteld
waar ^hij de bussen gevonden had. Bij wat ik nu weet geloof ik
niet meer dat Scheen de zak met bussen gevonden heeft, maar * Inhoud: Het document beschrijft een incident waarbij bussen "solution" (vulcaniseermiddel voor rubber, in oorlogstijd een schaars en waardevol goed) werden ontvreemd uit een kazerne van de hulpbrandweer. De verdachte, Kock, geeft in eerste instantie een ontwijkende verklaring, maar geeft na confrontatie met getuigenissen van collega's toe dat hij meer bussen had dan hij eerst beweerde. Uiteindelijk bekent hij het hele pak te hebben weggenomen.
* Tegenstrijdigheden: Er is een conflict tussen de verklaringen van Kock en Scheen. Kock beweert dat Scheen het pak had en hij er enkel een bus aan toevoegde, terwijl later gesuggereerd wordt dat Scheen wellicht de zak met bussen niet "gevonden" heeft, maar dat de situatie complexer ligt.
* Taalgebruik: Het taalgebruik is formeel-ambtelijk ("alhier", "v.n." [voormiddag], "zooals"), kenmerkend voor rapportages uit die periode. Opvallend zijn de vele handgeschreven correcties boven de getypte tekst, wat wijst op een directe verslaglegging waarbij details tijdens het verhoor werden gecorrigeerd. * Historische context: Het incident vindt plaats in april 1944, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er een enorme schaarste aan grondstoffen en goederen. "Solution" was essentieel voor het plakken van (fiets)banden, aangezien nieuw rubber nauwelijks verkrijgbaar was. Dit verklaart waarom de diefstal van een aantal bussen lijm serieus genoeg was voor een officieel verhoor en dreiging met de politie.
* Organisatie: De hulpbrandwacht werd tijdens de oorlog opgericht om de reguliere brandweer te ondersteunen, vooral vanwege de verhoogde kans op branden door bombardementen. De tucht binnen deze eenheden was streng.
* Locatie: De Centrale Markt in Amsterdam (nu het Food Center Amsterdam in West) was een strategisch belangrijke plek voor de voedselvoorziening en distributie, waar permanent bewaking en brandweer aanwezig waren.