Officiële brief / Circulaire 26 april 1939 LUCHTBESCHERMINGSDIENST
DER GEMEENTE AMSTERDAM

No. 16/95.
Gr. C.
Bijlage(n): 1.

AMSTERDAM, 26 April 1939.
SINT AGNIETENSTRAAT 4.
Telefoon 43130 } toestel 483.
43321 }

Aan de Initiatief-Comité's.

Ik heb de eer U hierbij te doen toekomen een afschrift van een brief aan de Vakhoofden.

Zoodra de nieuwe Vak-, Wijk- en Blokbesturen zijn ge-vormd, meen ik niet langer een beroep op U te mogen doen.

Zeer erkentelijk ben ik U voor de groote hulp, welke U bij het tot stand komen van de organisatie hebt bewezen. U hebt hier veel tijd en moeite voor gegeven; Uw arbeid maakt het mogelijk, de in den hierbij gevoegden brief naar voren gebrachte organisatie tot stand te brengen.

Voor Uwe verdere hulp, zij het wellicht op andere wijze, houd ik mij ten zeerste aanbevolen.

Het Hoofd van den Luchtbeschermingsdienst,

[handtekening: J. Verschuer] Deze brief markeert een formele overgangsfase in de opbouw van de Luchtbeschermingsdienst (LBD) in Amsterdam. De toon is uiterst hoffelijk en formeel ("Ik heb de eer", "Zeer erkentelijk").

De kern van de boodschap is een dankbetuiging aan de 'Initiatief-Comité's'. Dit waren tijdelijke groepen burgers die hielpen bij het opzetten van de lokale structuur. Nu de definitieve hiërarchie van de LBD — bestaande uit Vak-, Wijk- en Blokbesturen — is gevormd, worden deze tijdelijke comité's bedankt voor hun bewezen diensten. Het document illustreert hoe de organisatie van de civiele verdediging professionaliseerde en bureaucratiseerde in de maanden voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. In april 1939 was de internationale spanning in Europa tot een kookpunt gestegen. Na de annexatie van Tsjecho-Slowakije door nazi-Duitsland in maart 1939 werd de dreiging van een grootschalig conflict tastbaar. De Nederlandse overheid en gemeenten intensiveerden de voorbereidingen op een mogelijke luchtoorlog.

De Luchtbeschermingsdienst was verantwoordelijk voor het instrueren van de burgerbevolking (o.a. verduistering, gasmaskers) en het coördineren van hulpverlening bij bombardementen. De in de brief genoemde onderverdeling in 'Vakken, Wijken en Blokken' was essentieel om de enorme stad Amsterdam organisatorisch dekkend te krijgen, waarbij de 'Blokploeg' de kleinste eenheid vormde (vaak een straat of huizenblok). Het hoofdkwartier aan de Sint Agnietenstraat 4 bevond zich in het voormalige gebouw van de Universiteit van Amsterdam (het Binnengasthuis-terrein). C. Gemeente Amsterdam